พระวิหารสมเด็จ วัดเบญจมบพิตร: ขุมทรัพย์พุทธศิลป์และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติใจกลางดุสิต

พระวิหารสมเด็จ วัดเบญจมบพิตร: ขุมทรัพย์พุทธศิลป์และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติใจกลางดุสิต

หากพูดถึง วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ภาพจำแรกของนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ย่อมหนีไม่พ้นพระอุโบสถหินอ่อนสีขาวบริสุทธิ์อันเลื่องชื่อ จนเป็นที่รู้จักกันในนามหนึ่งในวัดสวย กรุงเทพ แต่รู้หรือไม่ว่าภายในอาณาเขตอันเงียบสงบของพระอารามหลวงแห่งนี้ ยังมีอาคารสำคัญอีกหลังหนึ่งที่เปรียบเสมือน “คลังสมบัติทางประวัติศาสตร์” ซ่อนตัวอยู่ นั่นคือ พระวิหารสมเด็จ อาคารทรงไทยสุดวิจิตรที่เป็นที่ตั้งของ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ วัดเบญจมบพิตร

ย้อนรอยประวัติศาสตร์: จากหอพระธรรมสู่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ

พระวิหารสมเด็จสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2445 ตามพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) โดย สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี) ทรงสละพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์สร้างขึ้นโดยเสด็จพระราชกุศล

เดิมทีอาคารหลังนี้สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นหอพระธรรมประจำวัด โดยได้รับพระราชทานนามว่า “หอพุทธสาสนสังคหะ” ต่อมาเมื่อรัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชดำริให้รวบรวมพระพุทธรูปโบราณจากหัวเมืองต่างๆ และต่างประเทศมาประดิษฐานไว้ ณ วัดเบญจมบพิตรฯ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ทางพุทธศิลป์ของประชาชน พระวิหารสมเด็จจึงได้รับการปรับเปลี่ยนบทบาทมาเป็นสถานที่เก็บรักษาและจัดแสดงโบราณวัตถุชิ้นเอก ก่อนจะได้รับการประกาศจัดตั้งเป็น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ วัดเบญจมบพิตร อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2504

สถาปัตยกรรมทรงจัตุรมุขและสัญลักษณ์แห่งพระบรมราชินีนาถ

ความโดดเด่นของพระวิหารสมเด็จสะท้อนถึงฝีมือช่างหลวงยุครัชกาลที่ 5 อย่างแท้จริง ตัวอาคารออกแบบเป็น ทรงไทยจัตุรมุข 2 ชั้น ผนังก่ออิฐถือปูนขาวสะอาดตา ตัดกับหลังคามุงกระเบื้องเคลือบสีสันสดใสตามแบบแผนสถาปัตยกรรมไทยประเพณี

จุดสังเกตสำคัญที่นักชมศิลปะไม่ควรพลาดคือบริเวณ หน้าบัน ซุ้มประตู และซุ้มหน้าต่าง ซึ่งประดับด้วยงานปูนปั้นลายก้านขดปิดทองประดับกระจกอย่างประณีต ตรงกลางหน้าบันประดิษฐาน ตราพระนามาภิไธยย่อ “ส.ผ.” ของสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี เพื่อจารึกพระเกียรติคุณในฐานะผู้ทรงสร้างพระวิหารหลังนี้ถวายเป็นพุทธบูชา

เปิดประตูชมขุมทรัพย์ 2 ชั้น ภายในพระวิหารสมเด็จ

พื้นที่จัดแสดงของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติภายในพระวิหารสมเด็จ แบ่งออกเป็น 2 ชั้น โดยแต่ละชั้นรวบรวมโบราณวัตถุและศิลปวัตถุล้ำค่าไว้มากมาย

พื้นที่จัดแสดง	ไฮไลต์โบราณวัตถุและศิลปวัตถุสำคัญ
ชั้นล่าง	พระพุทธรูปโบราณขนาดย่อม จากหัวเมืองต่างๆ ที่คัดสรรพุทธลักษณะอันงดงามมาเป็นต้นแบบการศึกษาพุทธศิลป์ รวมถึง ตู้พระธรรมลายรดน้ำโบราณจำนวน 28 ใบ ที่มีลวดลายและรูปทรงหลากหลาย ทั้งแบบฐานสิงห์ ขาสิงห์เหยียบลูกแก้ว และแบบขาหมู
ชั้นบน	ประดิษฐาน “พระฝาง” พระพุทธรูปทรงเครื่องกษัตริย์กะไหล่ทอง ปางมารวิชัย ฝีมือช่างสมัยอยุธยา ซึ่งรัชกาลที่ 5 โปรดฯ ให้อัญเชิญมาจากเมืองฝาง (สวางคบุรี) จังหวัดอุตรดิตถ์ นอกจากนี้ยังมีเครื่องถ้วยลายคราม เครื่องกระเบื้องชุดโต๊ะจีน เครื่องแก้ว และเครื่องอัฐบริขารโบราณ

การแวะเวียนมาเยือน พระวิหารสมเด็จ วัดเบญจมบพิตร ไม่เพียงแต่จะได้สัมผัสความสงบเย็นทางจิตใจท่ามกลางสถาปัตยกรรมอันวิจิตรกลางเขตดุสิต แต่ยังเปรียบเสมือนการเปิดหน้าต่างย้อนเวลาไปชมความรุ่งเรืองของงานช่างศิลป์ไทยและพระราชศรัทธาอันยิ่งใหญ่ในอดีตที่ยังคงมีลมหายใจมาจนถึงปัจจุบัน

• ที่ตั้ง: วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เลขที่ 69 ถนนพระรามที่ 5 แขวงดุสิต เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300
• แผนที่ : https://maps.app.goo.gl/2t394EMav7Y5FYzG8
• เวลาเปิด-ปิด: วัดเปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.30 – 17.30 น. (หมายเหตุ: ส่วนจัดแสดงพิพิธภัณฑ์ภายในพระวิหารสมเด็จเปิดให้เข้าชมเพียงปีละครั้ง)
• การแต่งกาย: โปรดแต่งกายสุภาพ งดสวมกางเกงขาสั้น กระโปรงสั้น และเสื้อแขนกุดเพื่อความเหมาะสมในการเข้าชมศาสนสถาน

ภาพโดย MTHAI TEAM

เนื้อหาอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

ขอพรการงาน ไหว้รัชกาลที่ 5 วัดเบญ ศาลา 100 ปี ปิยมหาราช
กราบพระพุทธชินราช อุโบสถหินอ่อน วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
สมเด็จพระสังฆราช องค์ที่ 14 ปลด กิตติโสภณมหาเถระ ป.ธ. 9