ประเทศตองกา ภูเขาไฟใต้น้ำระเบิด เกาะฮังกา ตองกา

ครบ 7 ปี เกาะฮังกา ตองกาฯ จากการกำเนิดสู่การระเบิดครั้งใหญ่ และสึนามิ

คัดลอก URL แล้ว

ประเด็นที่น่าสนใจ

  • เกาะฮังกา ตองกาฯ ที่ปะทุขึ้นและกลายเป็นสึนามิพัดถล่มประเทศตองกานั้น เป็นเกาะที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อ 16 ม.ค. 2015 หรือเมื่อ 7 ปีก่อนนี่เอง
  • การระเบิดที่เกิดขึ้นในครั้งนั้น ทำให้เกิดเกาะแห่งนี้ขึ้น แตกต่างจากการระเบิดที่เกิดขึ้นล่าสุดนี้
  • สาเหตุของการปะทุ และระเบิดรุนแรงนั้นคาดว่าเกิดจากการระเบิดของการสะสมตัวของแก๊ส และแม็กม่ากระจายออกมาเจอกับน้ำทะเลที่เย็นกว่าอย่างรวดเร็ว
  • ส่งผลให้เกิดสภาวะคล้ายปฏิกิริยาเคมีแบบลูกโซ่กลายเป็นการระเบิดของไอน้ำขนาดใหญ่
  • นักธรณีวิทยาคาดว่า นี่อาจจะเป็นการระเบิดใหญ่ตามวงรอบ 1 พันปี

เกาะฮังกา-ตองกา กลายเป็นข่าวดังไปทั่วโลกอีกครั้ง หลังจากเกิดเหตุการณ์ปะทุครั้งใหญ่ ที่สามารถจับภาพได้จากดาวเทียมที่ลอยผ่านจากนอกโลก สามารถเก็บภาพวินาทีของการระเบิดครั้งสำคัญ และแรงระเบิดที่เกิดขึ้นกลายเป็นสึนามิพัดเข้าถล่มชายฝั่งประเทศตองกาที่อยู่ใกล้เคียง ก่อนที่จะมีรายงานสึนามิพัดเข้าที่ญี่ปุ่น เมื่อคืนที่ผ่านมา และถึงในขณะนี้ ( 16 ม.ค. 65 – 11.00 น.) ไม่ว่าจะเป็นญี่ปุ่น สหรัฐฯ นิวซีแลนด์ยังคงการแจ้งเตือนสึนามิที่เกิดขึ้นในครั้งนี้อยู่

แต่ก่อนหน้านี้ เกาะฮังกาตองกา เคยมีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก เมื่อราว 7 ปีก่อนในฐานะของ “เกาะเกิดใหม่” ที่มีอายุน้อยที่สุด และไม่เคยปรากฎในแผนที่มาก่อน

ภาพถ่ายดาวเทียมของเกาะแห่งนี้เมื่อปี 2015 โดย Pléiade-1A high resolution satellite ของฝรั่งเศส
(ภาพ – 2015 CNES Distribution Airbus DS)

การปะทุและถือกำเนิด

ในช่วงเดือนธันวาคม 2014 มีรายงานการระเบิดของภูเขาไฟใต้ทะเล บริเวณนอกชายฝั่งประเทศตองกา และการระเบิดในครั้งนั้นได้พ่นเถ้าถ่านต่าง ๆ ออกมา จนกระทั่งมีรายงานในช่วงเดือน มกราคม ปี 2015 ว่า มีการพบเกาะกำหนดใหม่ที่เกิดขึ้นจากการระเบิดของภูเขาไฟใต้ทะเล กลายเป็นเกาะขนาดใหญ่ ที่เกิดขึ้นจากกองเถ้าถ่าน ลาวาต่าง ๆ ระหว่างเกาะดั้งเดิม 2 เกาะ มีชายหาดสีดำเชื่อมไปยังเกาะที่อยู่ทางทิศตะวันออกและตก กลายเป็นผืนเดียวกัน

โดยการปะทุครั้งใหญ่เกิดขึ้นครั้งแรกในช่วงปี 2009 ทำให้เกิดกลุ่มไอน้ำ และควันลอยขึ้นไปบนอากาศ แต่ในครั้งนั้นยังไม่เกิดเป็นเกาะแต่อย่างใด

ภาพเกาะฮังกา ตองกาฯ อายุ 2 ปี
(ภาพ – NASA/Damien Grouille/Cecile Sabau , มิถนายน 2017 )

ในบันทึกการค้นพบเกาะแห่งใหม่นี้ ถูกบันทึกไว้ในช่วงวันที่ 16 ม.ค. 2015 หรือเรียกได้ว่า ครบ 7 ปีเต็ม ของการถือกำเนิดเกาะแห่งนี้ โดยเกาะที่ถือกำเนิดขึ้น มีชื่อเรียกโดยคนท้องถิ่น ว่า Hunga Tonga-Hunga Ha’apai หรือ เกาะฮังกา ตองกา-ฮังกา ฮาปาย ( ในบทความนี้จะขอเรียกสั้น ๆ ว่า เกาะฮังกา ตองกาฯ )

ขนาดของเกาะนี้กวางราว 1 กิโลเมตร ยาว 2 กิโลเมตร. และสูงจากระดับน้ำทะเล 100 เมตร โดยนักธรณีวิทยาส่วนใหญ่คาดว่า เกาะแห่งนี้ น่าจะถูกกระแสน้ำ – ลม กัดเซาะหายไปในเวลาไม่กี่เดือน

การปะทุเกิดขึ้นต่อเนื่องอีกไม่กี่วัน ก็สงบลง และ และการถือกำเนิดของเกาะฮังกา ตองกาฯ ในครั้งนี้ถือว่าเป็นเกาะแรกที่เกิดขึ้นในยุคสมัยใหม่ ที่มีดาวเทียมที่สามารถเก็บภาพและดูการเปลี่ยนแปลงของเกาะแห่งนี้ได้อย่างต่อเนื่อง เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการกำเนิด และอาจจะทำให้มนุษย์เข้าใจกระบวนการต่าง ๆ ในการเกิดโลกรวมถึงดาวอื่น ๆ ได้ดีขึ้น

ภาพเกาะฮังกา ตองกาฯ อายุ 3 ปีหลังถือกำเนิด
(ภาพ – Sea Education Association / SEA Semester)

ซึ่งในการสำรวจในครั้งแรกพบว่า สภาพของเกาะยังไม่มีความเสถียรมากนัก ยังคงมีการกัดเซาะของกระแสคลื่นบริเวณด้านที่เป็นหน้าผาฝั่งทิศตะวันออกเฉียงใต้อย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามเศษหินกรวดที่ถูกกัดเซาะเหล่านั้น ก็ถูกพัดไปกองรวมกันในแนวด้านตะวันออก เชื่อมกับเกาะอีกเกาะหนึ่งในที่สุด และแน่นอนก็มีผู้ท้าทายอย่าง Ian Argus Stuart นักผจญภัยรายแรกที่ได้ไปค้างบนเกาะแห่งนี้ เป็นระยะเวลา 11 คืน (ดูคลิป) โดยอาศัยการกินไข่นกที่อยู่บนเกาะเป็นอาหาร

และในช่วงปี 2016 พบว่า สภาพของตัวเกาะมีความเสถียรมากยิ่งขึ้นเรื่อย ตัวเกาะแห่งนี้มีฐานของเกาะอยู่ลึกลงไปในทะเลราว 1 กิโลเมตร ระยะจากชายฝั่งถึงปล่องภูเกาไฟราว 5 กิโลเมตร

หลังจากนั้นในปี 2017 ทีมงานของนาซาได้ลงพื้นที่สำรวจบนเกาะฮังกา ตองกาฯ แห่งนี้ โดยระบุว่า สภาพของชายหาดที่เห็น ไม่ได้เกิดขึ้นจากทรายเหมือนแบบชายหาดอื่น ๆ ทั่วไป แต่มีลักษณะเป็นก้อนกรวดมากกว่า มีขนาดราวเม็ดถั่ว ร่วมกับดินเหนียวที่เป็นโคลน

พบร่องรอยของนกอาศัยอยู่ เช่นนกแสก, นกนางนวลแกลบดำ ร่วมกับพืชอย่างผักบุ้งทะเล อย่างไรก็ตามในการสำรวจครั้งแรกทีมสำรวจไม่ได้ใช้เวลานานมากนัก เนื่องจากข้อจำกัดต่าง ๆ ของการลงพื้นที่

แม้เป็นเกาะเกิดใหม่ แต่เรื่องขยะในทะเลไม่ใช่เรื่องใหม่

การสำรวจครั้งถัดมาของทีมจากนาซาเกิดขึ้นในปี 2019 ทีมสำรวจได้ลงพื้นที่สำรวจเกาะแห่งนี้ พร้อมกับความเห็นที่ว่า “เหมือนอยู่บนดาวดวงอื่น” ซึ่งในระหว่างการสำรวจในครั้งนี้ ทีมสำรวจยังพบขยะจำนวนไม่น้อย ที่ถูกกระแสน้ำทะเลพัดลอยมาขึ้นฝั่ง ไม่ว่าจะเป็นขวดพลาสติก โฟม รองเท้า ทุ่นต่าง ๆ

ภาพ – SEA จาก NASA Earth Expeditions

7 ปีให้หลังการค้นพบ กับการปะทุครั้งใหญ่

กระแสข่าวของเกาะฮังกา ตองกาฯ แห่งนี้ เงียบหายไปเป็นเวลาหลายปี จากการรายงาน จนกระทั่งเมื่อวานนี้ ( 15 ม.ค.) ก็เกิดเหตุการณ์ปะทุครั้งใหญ่ เป็นข่าวดังไปทั่วโลก และชื่อของเกาะฮังกา ตองกาฯ กลับมาถูกกล่าวถึงอีกครั้ง

โดยเมื่อวานที่ผ่านมา ในช่วงเวลาประมาณ 13.40 น. ได้มีรายงานการเกิดภูเขาไฟในทะเลปะทุขึ้น ซึ่งภาพการปะทุในครั้งนี้ สามารถจับพบได้จากดาวเทียมที่ลอยผ่านในขณะนั้น โดยเฉพาะจากดาวเทียม Himawari-8 ของประเทศญี่ปุ่น ที่ลอยผ่านและเก็บภาพเหตุการณ์พอดี

โดยระยะเวลา 7 ปีที่ผ่านมามีรายงานการปะทุขนาดเล็กเป็นระยะ ๆ ซึ่งในการลงพื้นที่สำรวจจากรายงานของนาซา ระบุว่า มีบางจุดที่พบว่า มีน้ำและโคลนที่มีอุณหภูมิอุ่นกว่าจุดอื่น ๆ

จากข้อมูลของการปะทุใหญ่ที่มีการศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ภูเขาไฟมักจะมีการปะทุใหญ่ทั้ง 1 พันปี แต่ในขณะเดียวกัน หลายคนอาจจะตั้งคำถามว่า ทำไมในการปะทุในครั้งนี้จึงดูรุนแรงมากกว่า และสามารถเห็นได้จากดาวเทียมเลยทีเดียว

คำตอบ คือ ตามปรกติ ในขณะที่แม็กมาที่มีอุณหภูมิสูงกว่า1200 องศาเซลเซียส ค่อย ๆ ไหลออกมาเจอกับน้ำทะเลที่มีอุณหภูมิที่เย็นกว่า ก็จะทำให้เกิดชั้นไอน้ำห่อหุ้ม ทำหน้าที่เป็นฉนวนกั้นอยู่ระหว่างน้ำ กับแม็กมา ที่ค่อยๆ เย็นตัวลง

แต่สถานการณ์นี้จะเปลี่ยนไป เมื่อเกิดการระเบิดออกมาจากพื้นดินที่อัดแน่นไปด้วยแก๊ส และเมื่อแม็กมาจำนวนมากกระจายออกมาสัมผัสกับน้ำโดยตรงด้วยเวลาอันรวดเร็ว ก่อนให้เกิดสภาวะคล้ายกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี กลายเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ ที่เกิดการระเบิดของไอน้ำซ้ำแล้วซ้ำเล่า ต่อเนื่องกัน กลายเป็นแรงอัดขนาดใหญ่ กระจายออกมาในระดับความเร็ว เหนือเสียง

(ภาพ – Wohletz, Kenneth, and Grant Heiken.
Volcanology and Geothermal Energy. Berkeley: University of California Press, 1992. )

และการระเบิดที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ ทำให้สามารถบันทึกได้จากดาวเทียม รวมถึงทำให้เกิดสึนามิ เข้าพัดถล่มประเทศตองกา รวมถึงญี่ปุ่นนั่นเอง

อนาคตอาจจะเกิดขึ้นอีกครั้งใน 1 พันปีข้างหน้า

จากการระเบิดที่เกิดขึ้นที่เกาะฮังกา ตองกาฯ แห่งนี้ นักธรณีวิทยาได้ทำการสำรวจและทำแผนที่ใต้ผืนน้ำบริเวณเกาะแห่งนี้ โดยพบ แอ่งภูเขาไฟรูปกระจาด หรือ “caldera” ที่อยู่ลึกลงไป ราว 150 ม. โดยแอ่งภูเขาไฟนี้ มีขนาดราว 5 กม. ซึ่งเกิดขึ้นจากการระเบิดและยุบตัวลง

และจากหลักฐานพบในบริเวณเกาะอื่น ๆ ที่เป็นหลักฐานยืนยันการระเบิดของภูเขาไฟ Tongatapu ห่างจากบริเวณนี้ ทำให้คาดว่า การระเบิดของภูเขาไฟแห่งนี้ เกิดขึ้นครั้งใหญ่เมื่อกว่า 1 พันปีก่อน

และจากการระเบิดที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ ก็อาจจะถือได้ว่า เป็นการระเบิดครั้งใหญ่ และมีความเป็นไปได้ที่จะเป็นการระเบิดในรอบ 1 พันปี ตามรอบเวลาก็เป็นได้

แต่อย่างไรก็ตาม การระเบิดในครั้งนี้ ก็ไม่อาจจะมั่นใจได้ 100 เปอร์เซ็นต์ว่า นี่คือการปะทุขนาดใหญ่ในรอบ 1000 ปีนั้นจริงหรือไม่ ยังคงต้องใช้เวลาเฝ้าระวังต่อไปอีกสักระยะ เนื่องจากการระเบิดใหญ่ทุก ๆ 1 พันปีนั้นก็จะเชื่อมโยงกับการปะทุที่อาจจะเกิดขึ้นตามมาได้อีกเช่นกัน

ภาพใต้น้ำของบริเวณเกาะฮังกา ตองกาฯ
(ภาพ – The Conersation)

ประมวลภาพขณะเกิดการปะทุเมื่อ 15 ม.ค. 2565

ภาพจาก NOAA’s GOES West satellite
ภาพจาก Himawari 8 Japanese weather satellite
NOAA’s GOES West satellite

ที่มา :

  • https://blogs.nasa.gov/earthexpeditions/
  • https://theconversation.com/why-the-volcanic-eruption-in-tonga-was-so-violent-and-what-to-expect-next-175035

แท็ก: TELL , , ,
WRITER

Suthee C.

คนออนไลน์ ประสบการณ์ใช้ Netcape Navigator เปิดเว็บไซต์, ใช้ Notepad ทำเว็บ ผ่านเรื่องราวหลายๆ อย่างที่ผ่านมา เอามาเล่าให้ฟังกัน

RELATED

นักวิชาการวิศวะมหิดล ชี้ความต่าง สึนามิจากภูเขาไฟใต้ทะเลปะทุ  VS สึนามิจากแผ่นดินไหว

นักวิชาการวิศวะมหิดล ชี้ความต่าง สึนามิจากภูเขาไฟใต้ทะเลปะทุ VS สึนามิจากแผ่นดินไหว

ความต่าง สึนามิจากภูเขาไฟใต้ทะเลปะทุ VS สึนามิจากแผ่นดินไหว การปะทุภูเขาไฟใต้ทะเลบนเกาะที่ชื่อ ‘ฮุงกา ตองกา–ฮุงกา ฮาอาปาย’

ภาพเทียบเกาะหาย หลังภูเขาไฟใต้ทะเลระเบิดใน ‘ตองกา’

ภาพเทียบเกาะหาย หลังภูเขาไฟใต้ทะเลระเบิดใน ‘ตองกา’

ก่อนหน้านี้เกิดเหตุภูเขาไฟฮังกา ตองกา-ฮังกา ฮายาไป ปะทุรุนแรงเมื่อช่วงเช้าวันที่ 14 ม.ค. และปะทุซ้ำอีกครั้งช่วงบ่ายวันที่ 15 ม.ค.