การบ้าน มหาชาติคำหลวง ลิลิตพระลอ วรรณกรรมไทย วิชาภาษไทย เกร็ดความรู้ แต่งคำประพันธ์ โคลงสี่สุภาพ

โคลงสี่สุภาพคืออะไร? ทำไมกวีถึงนิยมแต่งโครงนี้มากที่สุด

สำหรับน้องๆ วัยเรียน โดยเฉพาะระดับชั้นม.ต้น ต้องเจอคำประพันธ์ ประเภท โคลงสี่สุภาพ ในบทเรียนและข้อสอบแน่นอนในวิชาภาษไทยแน่นอน วันนี้ทีนเอ็มไทย จะพาไปทบทวนความรู้ ความหมาย ประวัติความเป็นมา และการแต่งโคลงสี่สุภาพ กันค่ะ รวมไปถึงแนวข้อสอบเรื่องการแต่งคำประพันธ์ลักษณะนี้ด้วย

โคลงสี่สุภาพคืออะไร?
ทำไมกวีถึงนิยมแต่งโครงนี้มากที่สุด

โคลงสี่สุภาพ คือ โคลงชนิดหนึ่งที่มีเสน่ห์ของการบังคับวรรณยุกต์เอกโทอันเป็นมรดกของภาษาไทยที่ลงตัวที่สุด คำว่า สุภาพ หรือ เสาวภาพ หมายถึงคำที่มิได้มีรูปวรรณยุกต์ ทำให้กวีนิยมแต่งมากที่สุด

ประวัติความเป็นมา

โคลงสี่สุภาพ ปรากฏในวรรณกรรมไทย ตั้งแต่สมัยต้นอยุธยา ปรากฏใน มหาชาติคำหลวง เป็นเรื่องแรก และมีวรรณกรรมที่แต่งด้วยโคลงสี่สุภาพ 3 เรื่อง ได้แก่ โคลงนิราศหริภุญชัย โคลงมังทราตีเชียงใหม่ และลิลิตพระลอ

สมัยอยุธยาตอนกลาง วรรณกรรมที่ใช้โคลงสี่สุภาพ ได้แก่ โครงเรื่องพาลีสอนน้อง โคลงทศรถสอนพระราม และโคลงราชสวัสดิ์ พระราชนิพนธ์สมเด็จพระนายรายณ์มหาราช โคลงเฉลิมพระเกียรติพระนารายณ์มหาราช โคลงนิราศนครสวรรค์ กาพย์ห่อโคลงและโคลงอักษรสามของพระศรีมโหสถ

สมัยอยุธยาตอนปลาย ได้แก่ โคลงนิราศพระบาท โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย และกาพย์ห่อโคลงพระราชนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร

สมัยธนบุรี ได้แก่ โคลงยอพระเกียรติพระเจ้ากรุงธนบุรี และลิลิตเพชรมงกุฎ

สมัยรัตนโกสินทร์ วรรณกรรมที่ใช้โคลงสี่สุภาพที่เด่น ๆ ได้แก่ ลิลิตตะเลงพ่าย โคลงนิราศนรินทร์ โคลงนิราศสุพรรณ โคลงโลกนิติ สามกรุง

โคลงสี่สุภาพเป็นคำประพันธ์ที่กวีชอบแต่งและผ่านการพัฒนามายาวนานจนมีฉันทลักษณ์ที่ลงตัวและเป็นแบบฉบับดังที่ยึดถือกันในปัจจุบัน

ลักษณะบังคับ โคลงสี่สุภาพ

๐ ๐ ๐ เอก โท                ๐ x (๐ ๐)
๐ เอก ๐ ๐ x                       เอก โท
๐ ๐ เอก ๐ x ๐               เอก (๐ ๐)
๐ เอก ๐ ๐ โท             เอก โท ๐ ๐

หนึ่งบทมี 30 คำ แบ่งเป็น 4 บาท 3 บาทแรกบาทละ 7 คำ บาทที่สี่ 9 คำ แต่ละบาทแบ่งเป็น 2 วรรค วรรคแรก 5 คำ วรรคหลัง 2 คำ เว้นบาทสุดท้าย วรรคหลัง 4 คำ มีสร้อยได้ในบาทแรก บาทที่สาม และบาทที่สี่ ส่งสัมผัสจากคำที่ 7 บาทแรกไปยังคำที่ 5 ในบาทที่สองและสาม กับคำสุดท้ายวรรคที่สองไปยังคำที่ 5 บาทที่สี่ บังคับเอก 7 แห่ง โท 4 แห่ง

ตัวอย่างของโคลงสี่สุภาพ

ตัวอย่างของโคลงสี่สุภาพในจินดามณี ฉบับพระโหราธิบดี ที่มีไม้เอกไม้โทตรงตามบังคับ

๏ เสียงลือเสียงเล่าอ้าง อันใด พี่เอย
เสียงย่อมยอยศใคร ทั่วหล้า
สองเขือพี่หลับใหล ลืมตื่น ฤๅพี่
สองพี่คิดเองอ้า อย่าได้ถามเผือ ๚ะ

                                                                                        — ลิลิตพระลอ

ตัวอย่างของโคลงสี่สุภาพในจินดามณี ฉบับหลวงวงศาธิราชสนิท ที่มีไม้เอกไม้โทตรงตามบังคับ

๏ นิพนธ์กลกล่าวไว้ เป็นฉบับ
พึงเพ่งตามบังคับ ถี่ถ้วน
เอกโทท่านลำดับ โดยที่ สถิตนา
ทุกทั่วลักษณะล้วน เล่ห์นี้คือโคลง ๚ะ

นอกจากนี้มีโคลงแบบฉบับอีกบทที่มาจากโคลงนิราศนรินทร์ ที่เอกโทครบตรงตำแหน่งเช่นกัน

๏ จากมามาลิ่วล้ำ ลำบาง
บางยี่เรือราพราง พี่พร้อง
เรือแผงช่วยพานาง เมียงม่าน มานา
บางบ่รับคำคล้อง คล่าวน้ำตาคลอ ๚ะ

                                                                                                 — นิราศนรินทร์

คลิปแนวข้อสอบเรื่องการแต่งคำประพันธ์

 

RELATED

ล็อกดาวน์ คืออะไร ความหมายของ Lockdown

ล็อกดาวน์ คืออะไร ความหมายของ Lockdown

ล็อกดาวน์ คืออะไร ความหมายของ Lockdown ศัพท์ฮิตหลังจากที่เกิดสถานการณ์เชื้อไวรัส โควิด19 ระบาด

กิโยติน คืออะไร? จากกรณีข่าว เจ้าอาวาสตัดคอตัวเอง ถวายเป็นพุทธบูชา

กิโยติน คืออะไร? จากกรณีข่าว เจ้าอาวาสตัดคอตัวเอง ถวายเป็นพุทธบูชา

จากกรณีข่าว เจ้าอาวาส กิโยติน ตัดคอตัวเอง อ้างถวายเป็นพุทธบูชา ขอนำเสนอสาระความรู้เกี่ยวกับเรื่อง กิโยติน ว่าคืออะไร มีที่มาที่ไปอย่างไร

1 วันบนโลกมี 24 ชม. 1 วัน บนดาวดวงอื่นยาวนานแค่ไหน?

1 วันบนโลกมี 24 ชม. 1 วัน บนดาวดวงอื่นยาวนานแค่ไหน?

1 วัน บนดาวดวงอื่นยาวนานแค่ไหน? จะนานกว่าบนโลกเรามั้ย? ระยะเวลาที่ดาวดวงอื่นๆ หมุนรอบตัวเองใน 1 วัน เมื่อเทียบกับโลก

84 คำศัพท์ภาษาพม่าพื้นฐาน แปลไทย สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน

84 คำศัพท์ภาษาพม่าพื้นฐาน แปลไทย สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน

เกร็ดความรู้ภาษาประเทศเพื่อนบ้าน คำศัพท์ภาษาพม่าพื้นฐาน แปลไทย สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน

ประวัติ ถนนเจริญกรุง ถนนเก่าแก่สายสำคัญในกรุงเทพฯ

ประวัติ ถนนเจริญกรุง ถนนเก่าแก่สายสำคัญในกรุงเทพฯ

ประวัติถนนเจริญกรุง (Thanon Charoen Krung) สร้างขึ้นเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2404 แล้วเสร็จใน พ.ศ. 2407

วิธีอ่าน ฉลากโภชนาการ ที่ถูกต้อง เรื่องสำคัญเพื่อสุขภาพ

วิธีอ่าน ฉลากโภชนาการ ที่ถูกต้อง เรื่องสำคัญเพื่อสุขภาพ

ฉลากโภชนาการ (์Nutrition Information) วิธีการอ่านที่ถูกต้อง เพื่อสุขภาพที่ดีจึงควรอ่านได้อย่างเข้าใจ

การอ่านหมายเลขทางหลวง เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจยังไม่รู้?

การอ่านหมายเลขทางหลวง เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจยังไม่รู้?

การอ่านหมายเลขทางหลวง เลขแต่ละหลักมีความหมาย เลขทางหลวง ที่มีเลขสองตัว เลขทางหลวง ที่มีเลขสามตัว

รู้จัก! มาตราชั่งตวง กิโลกรัม ปอนด์ ออนซ์ ลิตร เปรียบเทียบมาตรา

รู้จัก! มาตราชั่งตวง กิโลกรัม ปอนด์ ออนซ์ ลิตร เปรียบเทียบมาตรา

เกร็ดความรู้ มาตราการชั่งตวง สิ่งของต่างๆ เช่น มาตราเมตริก มาตราอังกฤษ กิโลกรัม ปอนด์ ออนซ์ ลิตร

อ่านออกเสียง ชื่อแบรนด์เนม อ่านอย่างไรบ้าง รู้ไว้จะได้ไม่โป๊ะ

อ่านออกเสียง ชื่อแบรนด์เนม อ่านอย่างไรบ้าง รู้ไว้จะได้ไม่โป๊ะ

อ่านออกเสียง ชื่อแบรนด์เนม 38 แบรนด์ รู้ไว้จะได้อ่านได้ถูกต้อง ใครจะเข้าไปซื้อไอเท็มในช้อปควรรู้ไว้จะได้สื่อสารกับคนขายได้เข้าใจ