การอภิปรายไม่ไว้วางใจ เกร็ดความรู้

การอภิปรายไม่ไว้วางใจ คืออะไร? สำคัญไฉน

การอภิปรายไม่ไว้วางใจ คืออะไร ? สำคัญไฉน ประชาชนอย่างเรา ๆ ควรต้องรู้หรือไม่ ? อ่านเกร็ดความรู้ได้ในบทความนี้

ความหมายของ การอภิปราย

อภิปราย คือ การกล่าวถ้อยคำในเชิงแสดงความคิดเห็นและปรึกษาในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรหรือวุฒิสภา โดยมีข้อบังคับการประชุมสภาเป็นกรอบกติกาบังคับการอภิปราย และมีประธานในที่ประชุมสภาเป็นผู้ควบคุมดูแลให้การอภิปรายเป็นไปโดยเรียบร้อย

ตามปกติเมื่อเสร็จสิ้นการอภิปรายหรือที่เรียกว่าการปิดอภิปรายแล้ว จะมีการลงมติอย่างใดอย่างหนึ่งสุดแล้วแต่จะได้ระบุไว้ในญัตติที่เสนอต่อสภา เพื่อผลการอภิปรายเกิดขึ้น เช่น ลงมติไว้วางใจหรือไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี เป็นต้น

การเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล

การอภิปรายไม่ไว้วางใจ หรือ ญัตติไม่ไว้วางใจ (motion of no-confidence) หรือที่ทุกคนมักนิยมเรียกว่า การอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล หมายถึง การอภิปรายของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร โดยส่วนมากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่เป็นฝ่ายค้าน จะทำการขอเปิดอภิปราย ซึ่งจะกระทำเมื่อเห็นว่าการทำงานของรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีไม่เป็นที่พอใจ หรือมีข้อสงสัย ไม่ควรแก่การไว้วางใจให้ปฏิบัติหน้าที่ต่อไป

ทั้งนี้การขอเปิดอภิปรายทั่วไปจะต้องเสนอเป็นญัตติ ซึ่งหมายถึง ข้อเสนอใดๆ ที่มีความมุ่งหมายเพื่อให้สภาลงมติหรือวินิจฉัยชี้ขาดว่าจะให้ปฏิบัติอย่างไร ญัตติจึงเปรียบเสมือนกลไกอย่างหนึ่งในการดำเนินงานของรัฐสภา เนื่องจากญัตติทุกเรื่องย่อมมีจุดมุ่งหมายอยู่ในตัว อันทำให้รู้ถึงประโยชน์หรือผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นได้ด้วย

หลักเกณฑ์ในการยื่นญัตติเพื่อขอเปิดอภิปราย

1. ยื่นญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกฯ

กระทำได้โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎรเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี ญัตติดังกล่าวต้องเสนอชื่อผู้สมควรดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนต่อไปด้วย และเมื่อได้มีการเสนอญัตติแล้ว จะมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรมิได้ เว้นแต่มีการถอนญัตติ หรือมติไม่ไว้วางใจมีคะแนนเสียงไม่มากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร

2. ยื่นญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล

กระทำได้โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 6 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร เข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล รวมทั้งยังสามารถเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีที่ย้ายไปเป็นรัฐมนตรีตำแหน่งอื่นได้ด้วย

นอกจากหลักเกณฑ์ข้างต้นแล้ว รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ยังได้เพิ่มหลักเกณฑ์ใหม่เข้ามา คือ ให้สิทธิสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคการเมืองฝ่ายค้านในการยื่นญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไป เพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีเป็นรายบุคคลได้แม้จะมีจำนวนสมาชิกไม่ถึงเกณฑ์ตามที่กำหนดก็ตาม โดยสามารถเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายได้ต่อเมื่อ

  1. คณะรัฐมนตรีได้บริหารราชการแผ่นดินเกินกว่า 2 ปีแล้ว
  2. มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคการเมืองที่ไม่ได้เข้าร่วมรัฐบาล (ฝ่ายค้าน) เข้าชื่อเสนอญัตติมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคการเมืองที่ไม่ได้เข้าร่วมรัฐบาล (ฝ่ายค้าน) ทั้งหมดเท่าที่มีอยู่

บัญญัติการลงมติ

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 เป็นต้นมา ได้มีการบัญญัติวิธีการตรวจสอบเมื่อการอภิปรายทั่วไปสิ้นสุดลงให้สภาผู้แทนราษฎรลงมติไว้วางใจหรือไม่ไว้วางใจ

  • การลงมติมิให้กระทำในวันเดียวกับวันที่การอภิปรายสิ้นสุดลงและมติไม่ไว้วางใจต้องมีคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร
  • ในกรณีที่มติไม่ไว้วางใจมีคะแนนเสียงไม่มากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรซึ่งเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายนั้น เป็นอันหมดสิทธิที่จะเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีอีกตลอดสมัยประชุมนั้น
  • ในกรณีที่มติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีมีคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรนำชื่อผู้ที่ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีกราบบังคมทูลเพื่อทรงแต่งตั้งต่อไป

การอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล ดีอย่างไร?

การอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล ถือเป็นมาตรการควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินวิธีหนึ่ง และเป็นการตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลนอกเหนือจากวิธีการอื่น เป็นมาตรการที่สำคัญและมีประสิทธิภาพ ตลอดจนเป็นวิธีที่เห็นผลชัดเจนที่สุด มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐบาลมากที่สุด และยังเป็นการคานอำนาจของฝ่ายบริหารโดยฝ่ายนิติบัญญัติที่ชัดเจนและได้ผลดีที่สุด

และอาจส่งผลให้รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีต้องพ้นจากตำแหน่งได้ ซึ่งนับเป็นหลักการสำคัญอีกประการหนึ่งของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่ให้มีการถ่วงดุลอำนาจระหว่างกัน เพื่อป้องกันไม่ให้ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดใช้อำนาจเกินขอบเขต จนอาจทำให้ประชาชนได้รับความเดือดร้อน

เนื่องจากการอภิปรายไม่ไว้วางใจเป็นไปตามหลักการที่ว่า “ฝ่ายบริหารจะอยู่ได้ก็โดยความไว้วางใจของฝ่ายนิติบัญญัติ” ดังนั้นการอภิปรายไม่ไว้วางใจจะมีขึ้นก็ต่อเมื่อรัฐสภาเห็นว่ารัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีไม่ควรแก่การไว้วางใจให้ปฏิบัติหน้าที่ต่อไป ซึ่งอาจเกิดจากการตัดสินใจผิดพลาด การใช้อำนาจหน้าที่ในทางมิชอบ เป็นต้น

สำคัญกับประชาชนอย่างไร?

เรื่องการเมืองไม่ใช่เรื่องไกลตัวประชาชน เกี่ยวข้องกับประชาชนตั้งแต่เกิดออกมาลืมตาดูโลก ประชาชนทุกคนต้องเสียเงินภาษีให้กับรัฐจากหยาดเหงื่อแรงงาน ดังนั้นแล้วในการปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยนี้ประชาชนจึงมีสิทธิเสรีภาพในด้านต่าง ๆ

เช่น สิทธิในการได้รับการคุ้มครองจากรัฐ รัฐควรมีการจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณให้มีความเจริญพัฒนาได้อย่างทั่วถึงทุกพื้นที่ เช่น ด้านสาธารณูปโภค, รถโดยสาร, ด้านการสาธารณสุข, ค่าจ้างแรงงาน, สิทธิในการได้รับความยุติธรรมตามกระบวนการยุติธรรม เป็นต้น

หากเกิดการทำงานของรัฐบาลที่ไม่โปร่งใสหรือมีข้อน่าสงสัย ซึ่งอาจจะส่งกระทบให้ประชาชนเดือดร้อนได้นั้น เมื่อเกิดการอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลขึ้น ประชาชนจึงควรติดตามข่าวสารอัปเดตสถานการณ์ดังกล่าว

อ้างอิงข้อมูลจาก : สถาบันพระปกเกล้า

WRITER

RELATED

ล็อกดาวน์ คืออะไร ความหมายของ Lockdown

ล็อกดาวน์ คืออะไร ความหมายของ Lockdown

ล็อกดาวน์ คืออะไร ความหมายของ Lockdown ศัพท์ฮิตหลังจากที่เกิดสถานการณ์เชื้อไวรัส โควิด19 ระบาด

กิโยติน คืออะไร? จากกรณีข่าว เจ้าอาวาสตัดคอตัวเอง ถวายเป็นพุทธบูชา

กิโยติน คืออะไร? จากกรณีข่าว เจ้าอาวาสตัดคอตัวเอง ถวายเป็นพุทธบูชา

จากกรณีข่าว เจ้าอาวาส กิโยติน ตัดคอตัวเอง อ้างถวายเป็นพุทธบูชา ขอนำเสนอสาระความรู้เกี่ยวกับเรื่อง กิโยติน ว่าคืออะไร มีที่มาที่ไปอย่างไร

1 วันบนโลกมี 24 ชม. 1 วัน บนดาวดวงอื่นยาวนานแค่ไหน?

1 วันบนโลกมี 24 ชม. 1 วัน บนดาวดวงอื่นยาวนานแค่ไหน?

1 วัน บนดาวดวงอื่นยาวนานแค่ไหน? จะนานกว่าบนโลกเรามั้ย? ระยะเวลาที่ดาวดวงอื่นๆ หมุนรอบตัวเองใน 1 วัน เมื่อเทียบกับโลก

84 คำศัพท์ภาษาพม่าพื้นฐาน แปลไทย สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน

84 คำศัพท์ภาษาพม่าพื้นฐาน แปลไทย สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน

เกร็ดความรู้ภาษาประเทศเพื่อนบ้าน คำศัพท์ภาษาพม่าพื้นฐาน แปลไทย สำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน

ประวัติ ถนนเจริญกรุง ถนนเก่าแก่สายสำคัญในกรุงเทพฯ

ประวัติ ถนนเจริญกรุง ถนนเก่าแก่สายสำคัญในกรุงเทพฯ

ประวัติถนนเจริญกรุง (Thanon Charoen Krung) สร้างขึ้นเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2404 แล้วเสร็จใน พ.ศ. 2407

วิธีอ่าน ฉลากโภชนาการ ที่ถูกต้อง เรื่องสำคัญเพื่อสุขภาพ

วิธีอ่าน ฉลากโภชนาการ ที่ถูกต้อง เรื่องสำคัญเพื่อสุขภาพ

ฉลากโภชนาการ (์Nutrition Information) วิธีการอ่านที่ถูกต้อง เพื่อสุขภาพที่ดีจึงควรอ่านได้อย่างเข้าใจ

การอ่านหมายเลขทางหลวง เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจยังไม่รู้?

การอ่านหมายเลขทางหลวง เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจยังไม่รู้?

การอ่านหมายเลขทางหลวง เลขแต่ละหลักมีความหมาย เลขทางหลวง ที่มีเลขสองตัว เลขทางหลวง ที่มีเลขสามตัว

รู้จัก! มาตราชั่งตวง กิโลกรัม ปอนด์ ออนซ์ ลิตร เปรียบเทียบมาตรา

รู้จัก! มาตราชั่งตวง กิโลกรัม ปอนด์ ออนซ์ ลิตร เปรียบเทียบมาตรา

เกร็ดความรู้ มาตราการชั่งตวง สิ่งของต่างๆ เช่น มาตราเมตริก มาตราอังกฤษ กิโลกรัม ปอนด์ ออนซ์ ลิตร

อ่านออกเสียง ชื่อแบรนด์เนม อ่านอย่างไรบ้าง รู้ไว้จะได้ไม่โป๊ะ

อ่านออกเสียง ชื่อแบรนด์เนม อ่านอย่างไรบ้าง รู้ไว้จะได้ไม่โป๊ะ

อ่านออกเสียง ชื่อแบรนด์เนม 38 แบรนด์ รู้ไว้จะได้อ่านได้ถูกต้อง ใครจะเข้าไปซื้อไอเท็มในช้อปควรรู้ไว้จะได้สื่อสารกับคนขายได้เข้าใจ