รู้จักระบบ ไพรมารีโหวต (Primary Vote) เพื่อเลือกผู้สมัคร ส.ส. ของแต่ละพรรค

เมื่อการเลือกตั้งกลับมาอีกครั้ง หลังจากว่างเว้นมาราว 4 ปี ซึ่งนั่นไม่ได้มาแบบเก่า แต่มาพร้อมระบบเลือกตั้งแบบใหม่ ที่คนไทยควรรู้และเข้าใจกับวิธีการนี้

เมื่อวันที่ 12 ก.ย. 2561 เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา ได้เผยแพร่พระราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2561 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา

สำหรับ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. มีผลบังคับเมื่อพ้นกำหนด 90 วัน นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ขณะที่กระบวนการหลังจากการบังคับใช้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. จะเป็นไปตามรัฐธรรมนูญมาตรา 268

ที่กำหนดให้ดำเนินการเลือกตั้งให้แล้วเสร็จภายใน 150 วัน นับตั้งแต่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญมีผลบังคับใช้ ซึ่งหากพิจารณาตามเวลาโรดแมปที่กำหนดแล้ว การเลือกตั้งจะสามารถเกิดขึ้นได้เร็วสุดคือวันที่ 24 ก.พ. 2562 และช้าที่สุดคือ 5 พ.ค. 2562

การได้มาซึ่ง ส.ว.

สำหรับ พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่ง ส.ว. ซึ่งมีผลใช้บังคับหลังจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป สาระสำคัญของกฎหมายลูก ส.ว. ในวาระเริ่มแรกกำหนดให้วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิก ส.ว. จำนวน 250 คน ซึ่งพระมหากษัตริย์แต่งตั้งตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ถวายคำแนะนำโดย ส.ว. จะมีที่มาตามที่มาตรา 90 กำหนด ดังนี้

  1. ให้คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จัดให้มีการเลือกส.ว.ด้วยวิธีการเลือกกันเองของผู้สมัครทั้งในระดับจังหวัดและระดับประเทศ ให้ได้จำนวน 200 คนให้แล้วเสร็จก่อนวันที่เลือกตั้งสส.ไม่น้อยกว่า 15 วัน และส่งบัญชีรายชื่อดังกล่าวให้ คสช.เป็นผู้เลือกให้เหลือ 50 คน
  2. ให้คณะกรรมการสรรหาส.ว.คัดเลือกบุคคลที่มีความรู้ความสามารถเหมาะสมปฏิบัติหน้าที่ของวุฒิสภาและการปฏิรูปประเทศ จํานวนไม่เกิน 400 คน และเสนอให้คสช.เลือกให้เหลือ 194 คนเช่นกัน ทั้งนี้ ต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จไม่ช้ากว่า 15 วันก่อนวันเลือกตั้งส.ส.
  3. ให้ผู้ดํารงตําแหน่งปลัดกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาการทหารสูงสุด ผู้บัญชาการทหารบก ผู้บัญชาการทหารเรือ ผู้บัญชาการทหารอากาศ และผู้บัญชาการตํารวจแห่งชาติ เป็นส.ว.โดยตำแหน่ง รวม 6 คน

ทั้งนี้ การประชุมคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เห็นชอบการจัดทำไพรมารีโหวตามร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง โดยมี 2 แนวทาง คือ 1.การทำจัดทำไพรมารีโหวตระดับภาค และ 2.ใช้วิธีการอื่นๆ ต่อมานายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมายได้ร่วมหารือกับ กกต. เพื่อนำไปเป็นแนวทางในการจัดการเลือกตั้ง โดยเฉพาะกรณีการจัดทำไพรมารีโหวต ซึ่งจะยึดตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 45 ที่ให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมกับพรรคการเมือง

ไพรมารีโหวต (Primary Vote) คืออะไร?

ไพรมารีโหวต (Primary Vote) คือ การเลือกตั้งขั้นต้นที่สมาชิกของพรรคทุกคน มีสิทธิลงคะแนนเสียงเพื่อเลือกคนที่เสนอตัวเป็นผู้สมัคร หรือ Candidate ของพรรคเป็นวิธีการเลือกตั้งขั้นต้นที่ได้รับความนิยมกันมากที่สุด

ไพรมารีโหวต จะมีอยู่ 2 รูปแบบ คือ

  • แบบปิด คือให้สิทธิสมาชิกพรรคเท่านั้นในการลงคะแนน
  • แบบเปิด คือ ทุกคนสามารถลงคะแนนได้หมดไม่ว่าจะเป็นสมาชิกพรรคหรือประชาชนทั่วไปซึ่งวิธีนี้จะทำให้ทุกคนมีโอกาสลงความเห็นก่อนว่าจะเลือกใครลงสมัครเลือกตั้ง แต่ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน ผู้มีสิทธิ์ทุกคนนั้นจะได้เลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยตนเอง โดยรายชื่อที่พรรคกำหนดมา ชอบคนเลือกคนนั้น ใครได้คะแนนมากที่สุดก็เอามาลงสมัครอย่างเป็นทางการ

พรรคการเมืองที่จะส่งผู้เข้าสมัครลงเลือกตั้งได้จำเป็นต้องมีคุณสมบัติดังนี้

  1. ต้องมีสาขาพรรคการเมืองหรือตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัดในเขตพื้นที่เลือกตั้งนั้น
  2. พรรคการเมืองจะต้องส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งที่ได้รับเลือกมาจากสาขาพรรคการเมืองหรือเป็นตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัด (Primary Vote)
  3. พรรคการเมืองที่จัดตั้ง หรือพรรคการเมืองตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2550 (พรรคเก่า) จะต้องดำเนินการตามคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 53/2560 แต่หากพรรคการเมืองปฏิบัติได้ไม่ครบถ้วนจะไม่สามารถส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งได้

วิธีการทำไพรมารี่โหวต

  • ส.ส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้ง
    พรรคการเมืองเปิดให้สมาชิกสมัครเป็นตัวแทน จากนั้นคณะกรรมการสรรหาผู้สมัครรับเลือกตั้ง ตรวจสอบคุณสมบัติ ต่อมาส่งรายชื่อผู้สมคัรให้สาขาพรรคหรือตัวแทนพรรคประจำจังหวัดประชุมคัดเลือกผู้สมัคร สาขาพรรคสมาชิกประชุมไม่น้อยกว่า 100 คน หรือตัวแทนพรรคประจำจังหวัดประชุมไม่น้อยกว่า 50 คน และเลือกรายชื่อผู้ได้รับคะแนนสูงสุด 2 คนแรกของแต่ละเขตเลือกตั้งพิจารณาให้ความเห็นชอบ โดยหากคณะกรรมการบริหารพรรคไม่เห็นชอบ ให้แสดงเหตุผลและให้พิจารณาผู้สมัครซึ่งได้คะแนนในลำดับถัดไปเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้ง
  • ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ
    พรรคการเมืองเปิดให้สมาชิกสมัครเป็นตัวแทน จากนั้นคณะกรรมการสรรหาผู้สมัครรับเลือกตั้ง ตรวจสอบคุณสมบัติ ไม่เกิน 150 คน ต่อมาส่งรายชื่อผู้สมคัรให้สาขาพรรคหรือตัวแทนพรรคประจำจังหวัดโดยให้สมาชิกลงคะแนนเลือกได้คนละไม่เกิน 15 คน ประชุมคัดเลือกผู้สมัคร สาขาพรรคสมาชิกประชุมไม่น้อยกว่า 100 คน หรือตัวแทนพรรคประจำจังหวัดประชุมไม่น้อยกว่า 50 คน ให้หัวหน้าสาขาพรรคการเมืองหรือตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัดประกาศผลการนับคะแนน เลือก 15 คนโดยจัดบัญชีรายชื่อ 150 เรียงตามลำดับคะแนนให้คณะกรรมการสรรหาฯ ส่งบัญชีรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้ง ให้คณะกรรมการบริหารพรรคการเมืองให้พิจารณาให้ความเห็นชอบ หากคณะกรรมการบริหารพรรคฯ ไม่เห็นชอบให้ดำเนินการใหม่จนกว่าจะได้บัญชีรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้ง

ข้อดีของไพรมารีโหวต

โดยเว็บไซต์สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งประจำจังหวัดมหาสารคาม ได้เผยแพร่ข้อมูลของการทำไพรมารีโหวต (Primary Vote) โดยจะทำให้ลดจำนวนผู้สมัครหรือคัดสรรผู้สมัครให้มีจำนวนน้อยลง ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อพรรค ขณะเดียวกันก็จะเป็นประโยชน์ต่อประเทศ

และยิ่งไปกว่านั้นผู้ที่มีสิทธิ์ในการลงคะแนนจะได้มีส่วนร่วมในการคัดกรองผู้สมัครที่มีความสามารถ ซื่อสัตย์สุจริตมีคุณธรรมและจริยธรรมตามมาตรฐานที่กำหนดในข้อบังคับของพรรคการเมืองมาเป็นตัวแทนของประชาชนในการบริหารประเทศอย่างแท้จริง

ขณะที่ยังเป็นการส่งเสริมให้ประชาชนได้มีส่วนร่วม และให้สมาชิกพรรคมีส่วนร่วมในการคัดเลือกผู้สมัคร พรรคการเมืองซึ่งต้องจัดตั้งสาขาในต่างจังหวัดก็ให้สมาชิกประจำเขตในแต่ละภูมิภาคเข้ามามีบทบาทในการนำเสนอตัวแทน ซึ่งจะช่วยลดการผูกขาดการคัดเลือกผู้สมัครจากกรรมการบริหารพรรค

ข้อเสียของไพรมารีโหวต

การทำไพรมารี่โหวต พรรคการเมืองจะต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการสาขาพรรคหรือการหาสมาชิก อีกทั้งพรรคเล็กและพรรคการเมืองตั้งใหม่อาจไม่สามารถจัดตั้งสาขาพรรคได้ในทุกพื้นที่ทำให้ไม่มีตัวแทนพรรคในการคัดเลือกผู้สมัคร ด้วยกติกาเช่นนี้ทำให้พรรคการเมืองขนาดกลางและขนาดเล็กอาจเสียเปรียบกว่าพรรคขนาดใหญ่

ที่มาของนายกรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญ ปีพ.ศ.2560

ประเด็นที่มานายกรัฐมนตรี เนื่องจากร่างรัฐธรรมนูญไม่ได้กำหนดว่า นายกรัฐมนตรีจะต้องมาจาก ส.ส. เท่านั้น เพียงแต่ต้องมาจากการเลือกของสภาผู้แทนราษฎร โดยกำหนดให้พรรคการเมืองต้องเสนอรายชื่อบุคคลที่จะเป็นนายกรัฐมนตรีไม่เกิน 3 รายชื่อ ต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)

โดยสภาผู้แทนราษฎรจะลงมติว่าจะเลือกบุคคลใดในบัญชีรายชื่อดังกล่าวมาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เฉพาะจากบัญชีรายชื่อของพรรคการเมือง ที่มีสมาชิกได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไม่น้อยกว่าร้อยละห้า ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎรแต่ในระยะ 5 ปีแรก

มีบทเฉพาะกาล มาตรา 272 กำหนดว่าหากมีกรณีที่ไม่อาจแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีจากผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีรายชื่อพรรคการเมืองแจ้งไว้ไม่ว่าด้วยเหตุใด และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมดเท่าที่มีอยู่เข้าชื่อเสนอต่อประธานรัฐสภา ขอให้รัฐสภามีมติยกเว้นเพื่อไม่ต้องเสนอชื่อนายกรัฐมนตรีจากผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีที่พรรคการเมืองแจ้งไว้

ในกรณีเช่นนั้น ให้ประธานรัฐสภาจัดให้มีการประชุมร่วมกันของรัฐสภา และจะต้องให้ที่ประชุมรัฐสภา ( ส.ส.และ ส.ว.) มีมติไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 หรือ 500 คน จากส.ส. และ ส.ว.ทั้งหมด 750 คน ลงมติเพื่องดเว้นการบังคับใช้บทบัญญัติดังกล่าว เพื่อให้สภาผู้แทนฯ เสนอชื่อบุคคลภายนอกบัญชีได้

 


ข้อมูลจาก

 

WRITER

RELATED

เมียนมา เปิดคูหาแล้ว เลือกตั้งทั่วไป 2020

เมียนมา เปิดคูหาแล้ว เลือกตั้งทั่วไป 2020

เมียนมา จัดการเลือกตั้งทั่วไป ท่ามกลางการระบาดของโควิด-19 โดยชาวเมียนมาออกไปใช้สิทธิ์กันตั้งแต่เช้าตรู่ และเป็นไปอย่างคึกคัก

‘บิ๊กป้อม’ เผย ครม.ถกตั้ง ‘คณะกรรมการสมานฉันท์’ หาทางออกประเทศ

‘บิ๊กป้อม’ เผย ครม.ถกตั้ง ‘คณะกรรมการสมานฉันท์’ หาทางออกประเทศ

พลเอกประวิตร เผยวันนี้ในที่ประชุม ครม. เตรียมหารือการตั้งคณะกรรมการสมานฉันท์ หาทางออกให้กับประเทศ

นายกรัฐมนตรี ยืนยัน!! ไม่ละทิ้งหน้าที่โดยการลาออก

นายกรัฐมนตรี ยืนยัน!! ไม่ละทิ้งหน้าที่โดยการลาออก

ช่วงค่ำวานนี้ นายกรัฐมนตรี กล่าวขอบคุณสมาชิกรัฐสภา ทั้ง ส.ส.และ ส.ว. ที่ได้ร่วมอภิปรายตลอด 2 วันที่ผ่านมา เพื่อหาทางออกของประเทศ

ศาล รธน. นัดอ่านคำวินิจฉัย 64 ส.ส. ถือหุ้นสื่อฯ วันนี้

ศาล รธน. นัดอ่านคำวินิจฉัย 64 ส.ส. ถือหุ้นสื่อฯ วันนี้

วันนี้ ศาลรัฐธรรมนูญ นัดอ่านคำวินิจฉัย ปมส.ส. ถือหุ้นสื่อฯ เวลา 15.00 น.

วิสาร ส.ส.เพื่อไทย เผยสาเหตุกรีดแขนกลางสภา

วิสาร ส.ส.เพื่อไทย เผยสาเหตุกรีดแขนกลางสภา

ระหว่างการอภิปรายของ นายวิสาร เตชะธีราวัฒน์ ส.ส.พรรคเพื่อไทย ได้นำมีดมากรีดแขน 3 ครั้ง เพื่อเรียกร้องไปถึงนายกรัฐมนตรี

ส.ส.เพื่อไทยกรีดเลือดกลางสภา – ล่าสุดเย็บแผล/กลับสภาแล้ว

ส.ส.เพื่อไทยกรีดเลือดกลางสภา – ล่าสุดเย็บแผล/กลับสภาแล้ว

วันนี้ เมื่อเวลา 17.45 น. ระหว่างการอภิปรายของ นายวิสาร เตชะธีราวัฒน์ ส.ส.พรรคเพื่อไทย จังหวัดเชียงราย ถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในขณะนี้ โดยที่พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ไม่ได้รับตระหนักถึงปัญหาว่า ท่านเป็นตัวการของความขัดแย้งที่เกิดขึ้น โดยนายวิสาร…

กลุ่มเครือข่ายรามคำแหงฯ บุกทวงถามกรณีเสื้อเหลืองทำร้าย นศ.

กลุ่มเครือข่ายรามคำแหงฯ บุกทวงถามกรณีเสื้อเหลืองทำร้าย นศ.

ทางกลุ่มเครือข่ายรามคำแหงเพื่อประชาธิปไตย พร้อมผู้เสียหาย ได้มาเรียกร้องให้รักษาการอธิการบดีช่วยให้ความเป็นธรรม

‘วิษณุ’ เผยรัฐบาลเตรียมไฟเขียวแก้ไขรัฐธรรมนูญ

‘วิษณุ’ เผยรัฐบาลเตรียมไฟเขียวแก้ไขรัฐธรรมนูญ

วิษณุ เครืองาม เผยงหารือกับผู้ที่เกี่ยวข้องในทุกเรื่อง ทั้งเรื่องแก้ไขรัฐธรรมนูญ ยันรัฐบาลเห็นด้วยในแก้ไขรัฐธรรมนูญ

#ขอคืนไม่ได้ขอทาน นอนแคมป์หน้าสภา เร่งนายกฯช่วยเหลือผู้ประกันตน

#ขอคืนไม่ได้ขอทาน นอนแคมป์หน้าสภา เร่งนายกฯช่วยเหลือผู้ประกันตน

หมอบูรณ์ จัดกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ “นอนแคมป์ ไม่นอนมา” เพื่อรอฟังผลประชุมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง