แตกต่าง…แต่เท่าเทียม | เข้าใจ เพศภาวะ แก้ปัญหาสังคมเหลื่อมล้ำทางเพศ

คัดลอก URL แล้ว

เราเชื่อมาเสมอว่า…สังคมไทยนั้นเท่าเทียม และ เปิดกว้างทางเพศ แต่รู้หรือไม่ว่า สถานการณ์ความรุนแรงทางเพศในไทยถือว่าอยู่ในระดับที่น่าเป็นห่วง โดยเฉพาะความรุนแรงในผู้หญิง ที่มักจะเกิดจากผู้ชาย ด้วยความเชื่อว่าเพศของตนนั้น ยิ่งใหญ่สุด / แข็งแรงสุด / สำคัญสุด จึงทำให้เป็นปัญหาทางสังคมที่เรื้อรังมายาวนาน

ที่ผ่านมาองค์การอนามัยโลก ได้สำรวจความถี่ของปัญหาความรุนแรงต่อผู้หญิง ใน 10 ประเทศ รวมทั้งประเทศไทย พบว่า ความรุนแรงต่อเพศหญิงพบมากใน คู่รัก หรือ แฟน ที่อยู่ร่วมกันโดยไม่ได้แต่งงาน (Cohabiting) สะท้อนให้เห็นว่า ผู้ชายอายุน้อยมีแนวโน้มจะใช้ความรุนแรงมากกว่าผู้ชายที่มีอายุมากกว่า ดังนั้นจึงควรเริ่มตระหนักเพื่อให้คนรุ่นใหม่เข้าใจถึง เพศภาวะ เพื่อขจัดปัญหาความรุนแรงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

เพศภาวะ…คืออะไร ?

ก่อนจะเข้าใจ เพศภาวะ ต้องรู้เบื้องต้นก่อนว่า การแบ่งบุคคลออกเป็นเพศต่าง ๆ โดยยึดจากลักษณะทางสรีระของอวัยวะเพศ และระบบสืบพันธุ์ตามที่บุคคลถือกําเนิดเป็นหลักอย่าง เพศกําเนิด ถูกเรียกว่า เพศ หรือ Sex

ดังนั้น เพศภาวะ หรือ Gender จึงไม่เหมือนกับ ‘เพศ’ เนื่องจากปัจจุบันได้มีการเปิดกว้างมากขึ้นทางสังคม จึงมีการเลือกสภาวะหรือลักษณะที่สะท้อนความเป็น ผู้หญิง, ผู้ชาย หรือ ผู้หลากหลายทางเพศ ตามที่ค่านิยมที่สังคมกําหนดบรรทัดฐานไว้  ที่เรียกว่า เพศกําหนด หรือ เพศทางสังคม 

TIPS : “ สมัยนี้ใบสมัครงานหลายแห่งให้ระบุ เพศภาวะ หรือ Gender ตรงช่องกรอกข้อมูล แทนที่ เพศ หรือ Sex แล้ว “

ความเสมอภาคทางเพศ (Gender inequality)

ถึงแม้สังคมไทยจะเปิดกว้างมากขึ้น แต่ก็ยังคงเป็นสังคมที่ไม่มีความเสมอภาคทางเพศ (Gender inequality) เราสามารถพบความเหลื่อมล้ำ ทั้งเพศที่แตกต่าง และเพศเดียวกัน จนส่งผลไปถึงการมองคนที่ชนชั้น และเชื้อชาติ ซึ่งความเหลื่อมล้ำดังกล่าวถูกบ่มเพาะจากการเลี้ยงดูในครอบครัว

ที่ผ่านมาครอบครัวไทยมักกําหนด เพศภาวะ ให้ยึดโยงกับ เพศกําเนิด ส่งผลให้ ผู้ชาย, ผู้หญิง และ ผู้หลากหลายทางเพศ ได้รับความกดดันให้มีพฤติกรรมตามที่สังคมกําหนด แต่ผู้หญิง และผู้หลากหลายทางเพศทุกวัยมีอํานาจทางสังคมน้อยจึงได้รับผลกระทบมาก เช่น มีหลักฐานว่า ความรุนแรงทางเพศเป็นปัญหาสําคัญอันดับหนึ่งของสุขภาวะผู้หญิง ผู้หญิงไทยมีอายุยืนยาว กว่าผู้ชายแต่มีคุณภาพชีวิตด้อยกว่า มีภาวะซึมเศร้ามากกว่า อยู่กับโรคเรื้อรังและความพิการยาวนานกว่า

ความเหลื่อมล้ำทำลาย GDP 

เรื่องเพศภาวะได้ถูกกําหนดอยู่ในเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (พ.ศ. 2554-2573) ถูกกําหนดให้เป็นหนึ่งในปัจจัยทางสังคม ด้านสุขภาพ (Social determinants of health) ปัญหาสุขภาวะครอบครัวทําให้ครอบครัวอ่อนแอ โดยที่ผ่านมาพบว่า ปัญหาที่สําคัญคือ ความรุนแรงในครอบครัว โรคซึมเศร้า การฆ่าตัวตาย การใช้สารเสพติด การดื่มสุรา การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ เอชไอวี การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น และการตั้งครรภ์ไม่พร้อม

ดังนั้นประเทศชาติจึงไม่สามารถพัฒนาอย่างยั่งยืน เกิดการสูญเสียด้านเศรษฐกิจโดยรวม เช่น ภาพสะท้อนจากการวิจัยของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2556 พบว่า ประชากรไทยมีการสูญเสียปีสุขภาพดี* รวมกัน 14.3 ล้านปี มีมูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจสูงถึง 430,053 ล้านบาท หรือ คิดเป็นร้อยละ 3.2 ของจีดีพีประเทศ ทั้งนี้สาเหตุหลักของการสูญเสียจํานวนปีแห่งการมีสุขภาพที่ดีในเพศต่าง ๆ แตกต่างกัน ซึ่งกล่าวได้ว่าเป็น ผลมาจากเพศภาวะ 

Tips : การสูญเสียปีสุขภาพดี หรือ การสูญเสียปีสุขภาวะ เป็นค่าแสดงภาระโรค (disease burden) โดยทั่วไปเป็นจำนวนปีที่เสียไปเพราะสุขภาพไม่ดี พิการ หรือเสียชีวิตก่อนวัย เป็นค่าที่พัฒนาขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1990 เพื่อเปรียบเทียบสุขภาพทั่วไปและการคาดหมายคงชีพของประเทศต่าง ๆ เป็นค่าที่ใช้อย่างสามัญขึ้นเรื่อย ๆ ในสาขาสาธารสุขและในการประเมินผลต่อสุขภาพ (HIA)

วิถีเพศภาวะ (Gender approach)

ด้วยเหตุนี้จึงเกิด วิถีเพศภาวะ (Gender approach) ขึ้นมา การดําเนินงานต่าง ๆ ที่ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเป็นธรรมระหว่างบุคคลเพศต่าง ๆ ในสังคม สร้างค่านิยม บรรทัดฐาน ความคาดหวังของ ครอบครัว สังคมให้คุณค่าแก่บุคคลทุกเพศภาวะอย่างเสมอภาค และอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างมีสุขภาวะที่ดี

การดําเนินงานโดยใช้ วิถีเพศภาวะ จึงหมายถึงการที่ สถาบัน หรือ องค์กรทางสังคมต่าง ๆ ตระหนักรู้ว่าสังคมยังมีความไม่เสมอภาคทางเพศ และดําเนินงานต่าง ๆ โดยมุ่งให้เกิดผลเป็นการลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเป็นธรรมระหว่างบุคคลเพศต่าง ๆ ในสังคม

  • ภาครัฐ : คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ทุกกระทรวง ทบวง และ กรม จัดตั้งศูนย์ ประสานงานด้านความเสมอภาคหญิงชาย (Gender Focal Point-GFP) รับผิดชอบการจัดทําแผนแม่บทด้านการส่งเสริมความเสมอภาคระหว่างหญิงชาย แต่ในทางปฏิบัติ ยังมีปัญหาการบังคับใช้กฎหมาย ทําให้เกิดสถานการณ์ที่แสดง ถึงความไม่เสมอภาค และไม่เป็นธรรมทางเพศอยู่ทั่วไป
  • ภาคการศึกษา บริการสุขภาพ สวัสดิการสังคม และสื่อมวลชน : ขาดองค์ความรู้ความเหลื่อมล้ำทางเพศที่ทําให้ต้องเผชิญกับปัญหาทางเพศภาวะ นอกจากนั้นสื่อส่วนใหญ่ยังผลิตซ้ำ (stereotype) วิถีเพศภาวะที่แสดงถึงการจํานนต่อความไม่เสมอภาคทางเพศของ เพศหญิง และ ผู้หลากหลายทางเพศ
  • ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และองค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศ : มีองค์กร จํานวนมากดำเนินงานเพื่อสร้างพลังอํานาจให้กับเพศหญิง และผู้หลากหลายทางเพศ มีกิจกรรมช่วยเหลือเด็กและเพศหญิงที่ถูกกระทํา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการ แก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุที่การใช้วิถีเพศภาวะเป็นเครื่องมือในการเสริมพลังครอบครัว

โดยในสังคมที่ไม่มีความเสมอภาคและไม่เป็นธรรมทางเพศ ทั้ง ชาย หญิง หรือ ผู้หลากหลายทาง เพศ ในครอบครัวที่หลากหลายช่วงวัย และสถานะทางสังคมต่าง ๆ จึงมีปัญหาจากเพศภาวะที่ต่างกัน ความสัมพันธ์เชิงอํานาจไม่เสมอภาคกัน ดังนั้นสังคมควรหันมาร่วมกันปรับปรุงให้ทุกคนเข้าใจ เพศภาวะ ที่หลากหลายยิ่งขึ้น เพื่อขจัดปัญหาความรุนแรงไปจากสังคม

แตกต่าง…แต่เท่าเทียม


แท็ก: NEWS , , ,

RELATED

เตรียมพร้อมก่อนเหินฟ้า! ถก ‘ความมั่นคงอาหาร’ เวทีโลก

เตรียมพร้อมก่อนเหินฟ้า! ถก ‘ความมั่นคงอาหาร’ เวทีโลก

กระทรวงเกษตรฯ จับมือ สช. และภาคีเครือข่าย เปิดวงรับความคิดเห็นระดับชาติ “National Dialogue” นำมติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ “ความมั่นคงทางอาหารในภาวะวิกฤต” เป็นส่วนหนึ่งของข้อมูล-จัดทำแนวทาง ก่อนเข้าร่วมประชุม “UN Food System Summit”…

ผุดแผน! ดูแลผู้ป่วยตามความต้องการ สร้างมาตรฐานกลางระบบบริการสุขภาพไทย

ผุดแผน! ดูแลผู้ป่วยตามความต้องการ สร้างมาตรฐานกลางระบบบริการสุขภาพไทย

สช. ระดมผู้เชี่ยวชาญจัดทำแนวทาง “Advance care plan” วางแผนการดูแลล่วงหน้า หวังสร้างเป็นระบบมาตรฐานในการรักษาพยาบาล “นายกสมาคมบริบาลผู้ป่วยระยะท้าย” เสนอชง “แพทยสภา” รับรองให้เป็นแนวทางกลาง เดินหน้าตามหลักการ ม.8 และ ม.12…

บทเรียนโควิด-19 นำมาจัดการวิกฤต เน้นพลังพลเมืองตื่นรู้

บทเรียนโควิด-19 นำมาจัดการวิกฤต เน้นพลังพลเมืองตื่นรู้

ท่ามกลางโควิด-19 ที่กลับมาระลอกใหม่ หนึ่งในไฮไลท์สำคัญของงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 13 ประจำปี 2563 คือเวทีเสวนา “ก้าวผ่านวิกฤตโควิด … สู่วิถีชีวิต และการจัดการใหม่ร่วมกัน” ซึ่งเป็นการถอดบทเรียนรูปธรรมการสานพลังเพื่อฟันฝ่าวิกฤตสุขภาพในครั้งนี้ ศ.ดร.นพ.ประสิทธิ์ วัฒนาภา…

บอร์ด สช. เดินหน้า ‘คุ้มครองเด็ก’ จากอีสปอร์ต  พร้อมหนุนจัดสมัชชาสุขภาพ กทม. ครั้งแรก

บอร์ด สช. เดินหน้า ‘คุ้มครองเด็ก’ จากอีสปอร์ต พร้อมหนุนจัดสมัชชาสุขภาพ กทม. ครั้งแรก

ที่ประชุมคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (คสช.) รับทราบความคืบหน้าแผนปฏิบัติการ และร่างกฎหมายสร้างความรับผิดชอบร่วมทางสังคมเกี่ยวกับอีสปอร์ตต่อเด็ก ไฟเขียว! หนุนจัดสมัชชากรุงเทพมหานครครั้งแรกปลายปีนี้ และเตรียมออกประกาศยกระดับสมัชชาสุขภาพทุกจังหวัด หวังหยิบปัญหาของพื้นที่พัฒนาเป็นนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมของแต่ละจังหวัดเพื่อขับเคลื่อนต่อ วันที่ ๑๗ กรกฎาคม ๒๕๖๓ ที่อาคารสุขภาพแห่งชาติ มีการประชุมคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (คสช.)…

“มะเร็ง” ภัยร้ายที่คนไทยต้องช่วยกันแก้

“มะเร็ง” ภัยร้ายที่คนไทยต้องช่วยกันแก้

ต้องยอมรับว่าปัจจุบัน โรคมะเร็งถือเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญของประชากรทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย จากสถิติของกองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวง สาธารณสุข พบว่าโรคมะเร็งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541 คิดเป็นร้อยละ 16 ของการเสียชีวิตทั้งหมดซึ่งสูงกว่าอัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุ และโรคหัวใจเฉลี่ย…

สช. จับมือองค์กรภาคี จัดมหกรรม “ชุมชนสุขภาวะ” ยกระดับชุมชนเข้มแข็ง-ชุมชนสุขภาวะ

สช. จับมือองค์กรภาคี จัดมหกรรม “ชุมชนสุขภาวะ” ยกระดับชุมชนเข้มแข็ง-ชุมชนสุขภาวะ

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ร่วมกับองค์กรภาคี 40 องค์กร และภาคีเครือข่ายพื้นที่ทั่วประเทศ จัดงานมหกรรม “ชุมชนสุขภาวะ” ครั้งที่ 2/2562 ณ ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา อาคารรัฐประศาสนภักดี…

บรรยากาศ งานชุมชนสุขภาวะ ยกระดับชุมชนเข้มแข็ง ที่ศูนย์ราชการฯ

บรรยากาศ งานชุมชนสุขภาวะ ยกระดับชุมชนเข้มแข็ง ที่ศูนย์ราชการฯ

จากกรณีที่ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ร่วมกับองค์กรภาคี 40 องค์กร และภาคีเครือข่ายพื้นที่ทั่วประเทศ ได้จัดงานมหกรรม “ชุมชนสุขภาวะ” ครั้งที่ 2/2562 ณ ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา…

ปิดฉากชื่นมื่น มหกรรมชุมชนสุขภาวะ จาก สนง.สุขภาพแห่งชาติ

ปิดฉากชื่นมื่น มหกรรมชุมชนสุขภาวะ จาก สนง.สุขภาพแห่งชาติ

มหกรรม “ชุมชนสุขภาวะ” ครั้งที่ 2/2562 ณ ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา อาคารรัฐประศาสนภักดี ที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 17-19 กันยายน 2562 ได้ปิดฉากเสร็จสิ้นไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว วานนี้…