ธรรมนูญสุขภาพ อ่าวนาง

เปิดตำรา!! ธรรมนูญสุขภาพ สานพลังท้องถิ่นสางปัญหาขยะท่วม ต.อ่าวนาง อย่างยั่งยืน

คัดลอก URL แล้ว

ประเด็นน่าสนใจ

  • ต.อ่าวนางมีขยะเฉลี่ยวันละ 65-70 ตัน หรือ กว่า 50% ของขยะทั้งหมดในกระบี่
  • ชาวบ้านร่วมตั้ง ธรรมนูญสุขภาพ วางเป้าหมายร่วมกันในการจัดการขยะตามถนัด
  • ธรรมนูญสุขภาพ ประสบผลสำเร็จอย่างสวยงาม ในการจัดการปัญหาขยะมูลฝอย

            เมื่อช่วงกลางเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา เราคงได้เห็นกระแสของ มาเรียม น้องพยูนตัวน้อยน่ารักขวัญใจคนไทย ต้องจบชีวิตลงอย่างน่าเศร้าจากอาการช็อก โดยพบต้นเหตุมาจากเศษพลาสติกอุดตันขวางลำไส้ จนติดเชื้อในกระแสเลือด จึงปฏิเสธไม่ได้ว่า หนึ่งในสาเหตุสำคัญมาจากฝีมือของมนุษย์อย่างเราๆ  นั่นคือ การทิ้งขยะลงสู่ทะเล

            ‘ขยะ’ นับเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมระดับโลกที่ปัจจุบันทุกฝ่ายจะตื่นตัวและหันมาใส่ใจกับการลดปริมาณขยะและพลาสติกมากขึ้น แม้ปัญหาเหล่านี้จะยังไม่หมดไป แต่เชื่อว่าหากทุกคนร่วมมืออย่างจริงจัง โลกเราก็จะน่าอยู่มากขึ้น และการเสียชีวิตของมาเรียมในครั้งนี้จะไม่สูญเปล่าอย่างแน่นอน

            ชาวอ่าวนาง จังหวัดกระบี่ เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของจัดการขยะที่ดี พวกเขาผนึกกำลังกันสร้าง ธรรมนูญสุขภาพอ่าวนาง หลายคนอาจฟังดูแล้วรู้สึกแปลกๆ หรือไม่คุ้นชินกัน แต่ “ธรรมนูญสุขภาพ” นี่แหละ คือเครื่องมือสร้างกติกาหนุนเสริมการทำงานของท้องถิ่นเพื่อสางปัญหา ขยะท่วมตำบลอ่าวนาง ได้อย่างยั่งยืน

 5 ปีก่อนกับปัญหาขยะท่วม.อ่าวนาง

            หากย้อนกลับไปเมื่อ 5 ปีที่แล้วก่อนจะเกิด ธรรมนูญสุขภาพฯ ตำบลอ่าวนางมีปริมาณขยะมูลฝอยเฉลี่ยวันละ 65-  70 ตัน คิดเป็นกว่า 50% ของขยะทั้งหมดในจังหวัดกระบี่ โดยระหว่างปี 2558 – 2560 อบต.อ่าวนาง ต้องสูญเสียงบประมาณในการจัดการไม่ต่ำกว่าปีละ 28 ล้านบาท เพราะต้นทางของขยะ มาจากคนในพื้นที่ และนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นหลัก

            ภาพของตำบลอ่าวนางจะเต็มไปด้วยความสกปรกเลอะเทอะ ขยะเต็มสองข้างทาง บางครั้งก็มีการเผาขยะริมถนน ก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพและสิ่งแวดล้อม หากจะสรุปปัญหาของตำบลอ่าวนาง พบว่ามี 3 เรื่องใหญ่ๆ ได้แก่ ทิ้งขยะไม่เป็นเวลา ทิ้งขยะเรี่ยราด และปล่อยน้ำเสียลงสู่ทะเล อบต.อ่าวนาง จึงพยายามรณรงค์ให้ชาวบ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ด้วยการให้ความรู้เรื่องการคัดแยกขยะ จัดทำโครงการแลกขยะกับเครื่องอุปโภคบริโภคในครัวเรือน ตลอดจนสร้างสถานีขยะเป็นจุดทิ้งขยะขนาดใหญ่ แต่ก็ไม่ได้ทำให้ปัญหาเบาบางลง

            ที่ผ่านมา อบต.อ่าวนาง ทำงานอย่างจริงจังมาก แต่ชาวบ้านไม่ยอมปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ปัญหาขยะจึงคงอยู่มาเป็นสิบปี จนกระทั่งเกิดสมัชชาสุขภาพจังหวัดกระบี่และมีการนำเรื่องนี้เข้าไปพูดคุย ก่อนจะเกิดการผลักดันให้ตำบลจัดทำธรรมนูญสุขภาพขึ้นมา ในช่วงแรก ชาวบ้านยังไม่ค่อยเข้าใจ ไม่รู้ว่าจะทำไปทำไม แต่เมื่อผู้นำชุมชนได้เอ่ยปากชักชวนต่อๆ กันไปเรื่อยๆ ก็เริ่มมีคนมาเข้าร่วมมากขึ้น ทั้งกรรมการหมู่บ้าน ผู้ใหญ่บ้าน หน่วยราชการ โรงเรียน ผู้นำศาสนา ผู้ประกอบการ ห้างร้าน ชมรมสามล้อ กลุ่มเรือหางยาว ฯลฯ เมื่อคนเข้าร่วมมากขึ้นก็เริ่มมองเห็นปัญหาร่วมกัน สุดท้ายก็พร้อมใจกันปฏิบัติตามข้อกำหนดในธรรมนูญสุขภาพฯ

สู่ธรรมนูญสุขภาพที่ทุกคนมีส่วนร่วม

            ผู้ที่เข้าร่วมในกระบวนการจัดทำธรรมนูญสุขภาพฯ เริ่มตระหนักรู้และได้กลับไปดำเนินการตามบทบาทและความถนัดของตัวเอง โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการจัดการขยะตามถนัดในแต่ละอาชีพ และยังมาตรการในการจัดการของกลุ่มตัวเอง เช่น กลุ่มเรือหางยาวจะเฝ้าระวังนักท่องเที่ยวให้นำขยะกลับมาทิ้งบนฝั่ง หรืออย่างผู้ประกอบการก็มีการจัดการ เรื่องการคัดแยกขยะ การจัดการน้ำเสีย เป็นต้น รวมถึงต่อยอดการทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกัน เช่น กิจกรรม Big Cleaning Day ประจำเดือน จะใช้ทุกวิถีทางในการแก้ไขปัญหา ทั้งการออกเทศบัญญัติหรือกฎกติกาต่างๆ แต่ด้วยสิ่งเหล่านั้นถูกกำหนดมาจากภาครัฐหรือท้องถิ่น จึงแตกต่างกับธรรมนูญสุขภาพฯ ที่มีลักษณะเป็นกฎกติกาเหมือนกันแต่เกิดจากทุกคนในชุมชนมาตกลงร่วมกัน ดังนั้นธรรมนูญสุขภาพจึงนับเป็นอำนาจอ่อนของชุมชนที่ทุกคนมองเห็นปัญหาร่วมกัน เมื่อเกิดข้อตกลงร่วมจนเป็นกติกาสังคมขึ้นมาแล้ว ท้องถิ่นก็ได้นำกติกาสังคมนั้นไปยกระดับเป็นเทศบัญญัติที่ทุกคนยอมรับ ซึ่งเท่ากับอำนาจอ่อนและอำนาจแข็งได้เคลื่อนพร้อมกัน ตรงนี้ก็จึงนำมาสู่ผลิตผล นั่นคือรูปธรรมในการแก้ไขปัญหา

ยกตัวอย่าง ธรรมนูญสุขภาพ

         ธรรมนูญสุขภาพหมู่ที่ 5 บ้านทุ่งตำบลอ่าวนาง ประกาศใช้เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2560 แบ่งออกเป็น 7 หมวด รวมทั้งสิ้น 34 ข้อ โดยมีข้อบัญญัติที่เกี่ยวข้อง อาทิ

            ข้อที่ 3 ประชาชน/สถานประกอบการต้องมีส่วนร่วมในการรักษาความสะอาดเรียบร้อย และห้ามทิ้งขยะลงบนถนน ไหล่ทาง ที่สาธารณะ หากไม่ปฏิบัติตามต้องยินยอมเสียค่าปรับ ครั้งละ 2,000 บาท และเทศกิจหรือผู้ที่สามารถชี้ตัวผู้กระทำผิดและสามารถเอาผิดกับผู้กระทำผิดได้ จะได้รับเงินรางวัลส่วนแบ่งจากค่าปรับ จำนวน 1,000 บาท

            ข้อ 4 ครัวเรือนและสถานประกอบการทุกแห่งต้องนำขยะมูลฝอยบรรจุใส่ถุงดำและผูกปากถุงให้มิดชิด และนำมาวางหน้าบ้านตนเองริมเส้นทางจราจร หรือจุดที่กำหนด ระหว่างเวลา 19.00 – 24.00 น.

            ข้อ 15 ครัวเรือนและสถานประกอบการมีส่วนร่วมในการลดปริมาณขยะมูลฝอย ณ แหล่งกำเนิด โดยลดปริมาณการใช้ มีการคัดแยกขยะในครัวเรือนของตนเอง และส่งเสริมให้มีการนำขยะไปเพิ่มมูลค่า เป็นต้น

ธรรมนูญสุขภาพ แก้ปัญหาขยะได้อย่างไร

            จากที่ ธรรมนูญสุขภาพภายใต้ พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550  เข้ามาสนับสนุนการทำงาน โดยทุกคนเห็นพ้องต้องกันว่าปัญหาขยะและน้ำเสีย คือสิ่งที่ทุกคนอยากให้แก้ไข ในธรรมนูญสุขภาพจึงมีข้อบัญญัติถึงกติกาและแนวปฏิบัติเพื่อจัดการขยะร่วมกัน

            อบต.อ่าวนาง ได้เก็บถังขยะกลับมาทั้งหมด และทดลองเปลี่ยนมาใช้ถุงดำแทน โดยธรรมนูญสุขภาพได้บัญญัติให้ครัวเรือนและสถานประกอบการทุกแห่งต้องนำขยะบรรจุใส่ถุงดำ ผูกปากถุงให้มิดชิด และนำมาวางในจุดที่กำหนดระหว่างเวลา 19.00 – 24.00 น. จากนั้นทาง อบต.อ่าวนาง ก็จะส่งรถขยะออกไปจัดเก็บ

            นอกจากนี้ อบต.อ่าวนาง ยังให้ความสำคัญกับการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง จึงรณรงค์ให้ครัวเรือนและผู้ประกอบการคัดแยกขยะ เนื่องจากขยะในตำบลอ่าวนางมีจำนวนมาก ทำให้เป็นที่หมายปองของซาเล้งเก็บของเก่าทั้งในและนอกพื้นที่ เราจึงได้จัดทำ โครงการสายตรวจซาเล้ง” คือเปิดให้กลุ่มซาเล้งมาขึ้นทะเบียน กรอกประวัติ และรับเสื้อกั๊กอย่างถูกต้อง สุดท้ายคนกลุ่มนี้จะช่วยคัดแยกขยะ สามารถนำไปขายสร้างรายได้ และยังช่วยเป็นหูเป็นตาแจ้งเบาะแสความไม่ชอบมาพากลให้กับเจ้าหน้าที่อีกแรงหนึ่ง โดยประเด็นการคัดแยกขยะก็ถูกบรรจุอยู่ในธรรมนูญสุขภาพด้วยเช่นกัน

            ทุกวันนี้มี สายตรวจซาเล้ง ลงทะเบียนอยู่ 52 คัน ถ้าแต่ละคันสามารถแยกขยะออกไปขายได้วันละ 100 กิโลกรัม ก็เท่ากับช่วยกำจัดขยะออกไปจากระบบมากถึงกว่าวันละ 5 ตัน ส่วนตัวคิดว่ากลุ่มซาเล้งก็มีส่วนสำคัญในการลดขยะ และหากทุกครัวเรือนรู้จักแยกขยะไปขายเองได้ นอกจากจะสร้างรายได้เพิ่มขึ้นแล้วยังจะช่วยลดจำนวนขยะในอ่าวนางได้อีกมาก

ผลลัพธ์จาก ธรรมนูญสุขภาพ

            โดย เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2562 สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) จัดกิจกรรม ธรรมนูญเขยื้อนขยะสร้างสุขภาวะคนอ่าวนาง เพื่อติดตามผลจากการใช้เครื่องมือธรรมนูญสุขภาพระดับตำบลหนุนเสริมการทำงานขององค์การบริหารส่วนตำบลอ่าวนาง ในการจัดการปัญหาขยะมูลฝอยในพื้นที่ที่เกิดผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม

            เหล่านี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งของการตระหนักและขับเคลื่อนเพื่อแก้ไขปัญหาขยะล้นเมือง หากเราเริ่มด้วยตัวเอง ทิ้งขยะให้ถูกที่ถูกทาง ลด ละ เลิกการใช้พลาสติกและช่วยกันคนละไม้ละมือ เพียงเท่านี้ เราก็น่าจะเป็นพลังเล็กๆ ที่ช่วยสร้างโลกทั้งใบให้น่าอยู่ได้

#มาเรียม #ปัญหาขยะ #ธรรมนูญสุขภาพ #สช #สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ


แท็ก: NEWS , ,

RELATED

จับแล้ว กลุ่ม นทท. แก้ผ้าเปลือยกาย เล่นน้ำที่อ่าวนาง

จับแล้ว กลุ่ม นทท. แก้ผ้าเปลือยกาย เล่นน้ำที่อ่าวนาง

ความคืบหน้าจากเหตุการณ์ มีนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติกลุ่มใหญ่ทั้งหญิงและชาย ชวนกันแก้ผ้าเปลือยกายลงเล่นน้ำทะเลบริเวณหน้าหาดอ่าวนาง แหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดกระบี่ โดยไม่แคร์สายตาของชาวบ้านที่ผ่านไปมาในละแวกดังกล่าว จนถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางถึงความไม่เหมาะสม และเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ตำรวจเร่งติดตามนักท่องเที่ยวกลุ่มดังกล่าวมาดำเนินคดีนั้น วันนี้ (17 ก.ค. 2562) พ.ต.ท. อรรถพงษ์ แสนใจวุฒิ สารวัตรสถานีตำรวจท่องเที่ยวจังหวัดกระบี่…

เศร้าใจ! ภาพอ้างจังหวัด ขุดหาดทรายทำเป็นคลอง ปล่อยน้ำเสียลงทะเล

เศร้าใจ! ภาพอ้างจังหวัด ขุดหาดทรายทำเป็นคลอง ปล่อยน้ำเสียลงทะเล

งามหน้า!  รถขุดดินขุดหาดทรายทำเป็นคลอง ก่อนปล่อยน้ำเสียลงทะเลอ่างนาง กระบี่ อ้างเป็นโครงการเร่งด่วนของจังหวัด วันนี้ (18 มี.ค. 2562) ผู้ใช้เฟซบุ๊ก พนิดา แม่สาย ได้มีการเผยแพร่ภาพไม่เหมาะสม หลังจากพบว่ามีรถขุดดินคันหนึ่งกำลังขุดทรายเปิดทางให้น้ำเสียไหลลงสู่ทะเล โดยอ้างว่าการดำเนินการดังกล่าวเป็นนโยบายเร่งด่วนของจังหวัดในการแก้ปัญหาน้ำเสียที่สั่งสมมานาน…

รองผู้ว่าฯ กระบี่ เผยเหตุขุดหาดทราย ปล่อยน้ำเสียลงทะเล

รองผู้ว่าฯ กระบี่ เผยเหตุขุดหาดทราย ปล่อยน้ำเสียลงทะเล

รองผู้ว่าราชการ จ.กระบี่ เผยขุดลอกคลองชายหาดอ่าวนาง ปล่อยน้ำเสียลงทะเล ส่งกลิ่นโชยไปทั่วบริเวณ รับเป็นโครงการเร่งด่วนของจังหวัด แก้ปัญหาน้ำเสีย วันที่ 18 มี.ค.62 ผู้สื่อข่าว MThai ได้รายงานถึงความคืบหน้า กรณีที่นักท่องเที่ยว ร้องเรียนว่า…

สยองหาดอ่าวนาง!! ฝูงสุนัขจรจัดรุมขย้ำคอเด็กชายชาวฟินแลนด์วัย 5 ขวบสาหัส

สยองหาดอ่าวนาง!! ฝูงสุนัขจรจัดรุมขย้ำคอเด็กชายชาวฟินแลนด์วัย 5 ขวบสาหัส

ฝูงสุนัขจรจัดรุมขย้ำคอเด็กชายชาวฟินแลนด์วัย 5 ขวบ อาการสาหัส ขณะเดินกลับขึ้นจากหาด   จะกลับที่พัก แผลเหวอะทั้งตัวนับ10 แผล เมื่อเวลา 18.30 น. วันที่ 20 ก.พ.…