กัญชง ชาวม้ง ชาวเผ่าม้ง บ้านแม่สาน้อย เส้นใยกัญชง

ความผูกพันของ ‘เส้นใยกัญชง’ กับชาวเผ่าม้งแม่สาน้อย

เป็นที่ทราบกันดีว่า ‘กัญชง‘ เป็นพืชในตระกูลชนิดเดียวกับ ‘กัญชา‘ โดยจัดอยู่ในยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 ตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 กระทั่งมีประกาศของกระทรวงสาธารณสุข เรื่องระบุชื่อและประเภทยาเสพติดให้โทษฉบับที่ 12 ได้กำหนดเพิ่มเติมเงื่อนไขของพืชกัญชา

โดยได้รับการยกเว้นเปลือกแห้ง แกนลำต้นแห้ง เส้นใยแห้ง และผลิตภัณฑ์จากเปลือกแห้ง ไม่ให้เป็นยาเสพติดให้โทษประเภท 5 ซึ่งเป็นการเปิดช่องให้กับการใช้ประโยชน์จากเส้นใยของกัญชง แต่ยังมีการจำกัดพื้นที่ในการเพาะปลูกภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

บ้านแม่สาน้อย หมู่ที่ 10 ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ถือเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ใน 15 อำเภอที่ทางหน่วยงานภาครัฐอนุญาตให้มีการเพาะปลูกกัญชง เพื่อนำมาแปรรูปเป็นเส้นใยกัญชงก่อนจะนำไปผลิตเป็นเครื่องนุ่งห่มออกจำหน่ายสร้างรายได้ให้แก่หมู่บ้านของชนเผ่าม้งแห่งนี้

วิถีชีวิตของ ‘ชาวเผ่าม้ง’ บ้านแม่สาน้อย จ.เชียงใหม่

บ้านแม่สาน้อย หมู่ที่ 10 ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ มีอยู่ด้วยกัน 2 หมู่บ้าน รวมทั้งสิ้น 110 หลังคาเรือน วิถีชีวิตของชาวบ้านส่วนใหญ่ จะเน้นการปลูกผักเมืองหนาวเกือบทุกชนิดที่ส่งขายตามท้องตลาด ทั้งในตัวเมืองเชียงใหม่ และกรุงเทพฯ

สำหรับ ‘กัญชง’ นั้น ถ้าในสมัยก่อนกือบทุกหลังคาเรือนจะมีการปลูกกัญชง แต่พอมีกฎหมายควบคุมทำให้ชาวบ้านไม่กล้าปลูก แต่ปัจจุบันที่มีการปลูกได้ เนื่องจากมีการรวมกลุ่มของชาวบ้านและไปขออนุญาตจากทางหน่วยงานที่รับผิดชอบ โดยปลูกครั้งละ 1-2 ไร่ ซึ่งกลายเป็นอาชีพเสริมสำหรับชาวบ้านในการนำเส้นใยกัญชงมาสานเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องนุ่งห่มต่างๆ

ความผูกพันของ ‘กัญชง’ กับชาวเผ่าม้งแม่สาน้อย

นายเกษม ถนอมวรภูมิ ชาวบ้านเผ่าม้ง บ้านแม่สาน้อย

ชาวม้งมีความเชื่อว่า ไม่ว่าวาระสุดท้ายของชีวิตไม่ว่าจะเด็กหรือผู้ใหญ่ มันต้องมีสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นสัญลักษณ์ว่าเป็น ‘กัญชง’ ในบ้างครั้งก็อาจจะนำเส้นใยกัญชงมาทำหมวกไว้ใส่ สำหรับคนที่เสยชีวิต บางบ้านที่มีฐานะขึ้นมาหน่อยก็อาจทำเสื้อหรือกระโปรงไว้ชุดหนึ่งให้สวมใส่ ซึ่งชาวม้งเชื่องว่าการนำเส้นใยกัญชงติดตัวไว้กับผู้ที่เสียชีวิตในหมู่บ้านจะได้ไปพบกับบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว

‘กัญชง’ จึงเป็นความเชื่อและความผูกพันของชาวม้งที่เราไม่สามารถจะทิ้งได้ แม้จะผิดกฎหมายแต่เราก็จะทำเล็กๆน้อยๆ บางบ้านสะสมผ้าที่ทำจากใยกัญชงมานานเกือบ 100 ปี โดยในแต่ละบ้านจะมีการเตรียมเส้นใยกัญชงให้กับลูกๆทุกคน เพื่อให้นำติดตัวไปจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต

ซึ่งหากในอนาคตทางหน่ายงานภาครัฐเปิดโอกาสอย่างเต็มตัว ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ดีสำหรับชาวม้งบ้านแม่สาน้อย ที่จะนำเส้นใยกัญชงมีแปรรูปเป็นเครื่องนุ่งห่มสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชน” นายเกษม ถนอมวรภูมิ ชาวบ้านเผ่าม้ง บ้านแม่สาน้อย กล่าว

จาก ‘กัญชง’ สู่ ผลิตภัณฑ์เครื่องนุ่มห่มสิ่งทอ

กระบวนการกว่าจะได้มาซึ่ง ‘เส้นใยกัญชง‘ นั้น ต้องใช้กระบวนการหลายขั้นตอน ซึ่งหลังจากที่ปลูกกัญชงจนต้นได้ขนาดแล้ว ชาวบ้านจะตัดต้นและยอด มีขนาดตั้งแต่ 1-2 เมตร หลังจากตัดเสร็จแล้วก็จะนำไปตากแดดเป็นเวลาประมาณ 1 สัปดาห์ เมื่อต้นกัญชงแห้งได้ที่แล้วก็จะนำมาลอกเปลือกออก และนำไปตำให้เส้นใยเกิดความเหนียวนุ่ม ก่อนจะนำแต่ละเส้นทางต่อกัน ซึ่งความยาวที่ต่อกันอาจมีขนาด 1,000-1,500 เมตร

จากนั้นจะนำเส้นใยไปต้มน้ำที่ผสมกับขี้เถ้าก่อนจะย้อมด้วยสีธรรมชาติ หลังจากนั้นก็จะนำไปม้วนให้เป็นก้อนเพื่อให้ง่ายตอนการที่จะไปให้สานต่อ หลังจากนั้นชาวบ้านก็จะนำเส้นใยไปทอแปรรูปงานออกไปได้หลากหลายชนิด อาทิ เสื้อผ้า กระโปรง หมวก ฯลฯ โดยจะมีการแบ่งหน้าที่อย่างชัดเจน

ความกังวลของชาวม้ง หากหน่วยงานรัฐเข้ามาดูแลเรื่อง ‘เมล็ดกัญชง’

นายเกษม ชาวบ้านเผ่าม้ง เปิดเผยว่า สิ่งที่ชาวบ้านกังวลอยู่ ณ ขณะนี้ คือเรื่อง ‘เมล็ดกัญชง’ หลังหน่วยงานที่รับผิดชอบเตรียมที่จะพัฒนาสายพันธุ์กัญชง ซึ่งกังวลว่าอาจกระทบต่อเมล็ดที่จะนำมาเพาะปลูกภายในหมู่บ้าน

เนื่องจากทางชาวบ้านต้องนำเมล็ดพันธุ์ จากหน่วยงานรัฐมาเพาะปลูก ซึ่งในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา ขั้นตอนการลอกเปลือกนั้นเริ่มทำการลอกเปลือกยากขึ้น จึงเป็นสิ่งหนึ่งที่ชาวบ้านกำลังกังวลอยู่ในตอนนี้ เพราะขั้นตอนการทำเส้นใยของชาวบ้านยังคงเป็นวิถีชีวิตแบบเดิม แต่หากมีการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้โดยใช้เมล็ดที่มีการพัฒนาสายพันธุ์มาแล้ว ก็มองว่าชาวบ้านยังคงนำเส้นใยกัญชงมาผลิตเป็นสิ่งทอได้อย่างต่อเนื่อง

ป.ป.ส. ยืนยันการพัฒนา ‘เมล็ดพันธุ์กัญชง’ จะไม่ทบวิถีชาวม้ง

นายวิชัย ไชยมงคล รองเลขาธืการ ป.ป.ส. เปิดเผยว่า การวิจัยในเรื่องกัญชง ณ ขณะนี้ จะแบ่งได้ 2 ประเด็นใหญ่คือ การพัฒนาสายพันธุ์เพื่อเอาเส้นใย กับการพัฒนาเพื่อเอาเมล็ดพันธุ์แต่ไม่เอาเส้นใย

ซึ่งปัจจุบันแม้จะมีการอนุญาตให้หน่วยงานราชการเพาะวิจัยได้ แต่ต้องมีการนำเมล็ดพันธุ์มาจาก สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่จะผลิตและพัฒนาสายพันธุ์ โดยต้องได้รับรองจากกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตร โดยตอนนี้มี 4 สายพันธุ์ ในมีการทดลองเพาะวิจัยกันอยู่

ส่วนขอกังวลของชาวบ้านในเรื่องของการกลายพันธุ์เมล็ด ที่เมื่อนำมาปลูกแล้วไม่สามารถลอกเปลือกเพื่อนำไปแปรรูปได้นั้น มองว่าไม่น่าเป็นข้อกังวลแต่อย่างใด เพาะมองว่าที่สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) จะต้องทำการพัฒนาวิจัยเมล็ดพันธุ์เพื่อให้ตรงตามวัตถุประสงค์อยู่แล้ว อาทิหากต้องการนำเมล็ดไปสกัด ก็อาจจะต้องใช้สายพันธุ์ที่เฉพาะเจาะจง หรือแม้แต่ในส่วนของการใช้เส้นใยก็คาดว่าจะมีเมล็ดพันธุ์ที่รองรับความต้องการของชาวบ้านอยู่แล้ว

แม้ปัจจุบันข้อกฎหมายต่างๆ เกี่ยวข้องกับ ‘กัญชง’ จะเข้ามามีบทบาทสำคัญ ทั้งข้อจำกัดในการปลูก หรือแม้กระทั่งพื้นที่ในการปลูก แต่ก็ไม่อาจเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตดั่งเดิมของชนเผ่าม้งได้ เฉกเช่นเดียวกับชาวบ้านแม่สาน้อย หมู่ที่ 10 ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ที่พวกเขายังยึดถือขนบธรรมเนียมตามความเชื่อที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานจากรุ่นสู่รุ่น…..

บทความโดย : ธเนตร พุทธิตระกูล / ภาพ : วิชาญ โพธิ

WRITER

RELATED

สวพส. เผยการวิจัยพัฒนาปลูกกัญชง เคาะราคาเมล็ดพันธุ์เมษายนนี้

สวพส. เผยการวิจัยพัฒนาปลูกกัญชง เคาะราคาเมล็ดพันธุ์เมษายนนี้

สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. เผยข้อมูลการวิจัยและพัฒนากัญชงหรือ เฮมพ์ พร้อมผลักดันเป็นพืชเศรษฐกิจทางเลือกใหม่ของเกษตรกร

ดีเดย์! 29 ม.ค.นี้ ขออนุญาตปลูก ‘กัญชง’ ได้ทุกภาคส่วน

ดีเดย์! 29 ม.ค.นี้ ขออนุญาตปลูก ‘กัญชง’ ได้ทุกภาคส่วน

พรุ่งนี้ ( 29 ม.ค. ) ทุกภาคส่วน ทั้งเกษตรกร ภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชนทั่วไปขออนุญาตปลูกกัญชงได้ทุกวัตถุประสงค์

เตรียมตัว!! คนไทยปลูก ‘กัญชง’ ได้ ทุกวัตถุประสงค์เริ่ม 29 ม.ค.นี้

เตรียมตัว!! คนไทยปลูก ‘กัญชง’ ได้ ทุกวัตถุประสงค์เริ่ม 29 ม.ค.นี้

กฎกระทรวงการขออนุญาตและการอนุญาตผลิต นำข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษประเภท 5 เฉพาะกัญชง (Hemp) พ.ศ. 2563

“กัญชา-กัญชง” พ้นยาเสพติดให้โทษประเภท 5 ใช้ทางการแพทย์เท่านั้น

“กัญชา-กัญชง” พ้นยาเสพติดให้โทษประเภท 5 ใช้ทางการแพทย์เท่านั้น

คณะกรรมการควบคุมยาเสพติดให้โทษ เห็นชอบให้ปลด "กัญชา กัญชง" พ้นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 เพื่อประโยชน์ทางการแพทย์และสุขภาพตามวิถีพื้นบ้านเท่านั้น

เกษตรกรเฮ! ครม. ไฟเขียว ให้ปลูกกัญชงได้ แต่ห้ามเกินครอบครัวละ 1 ไร่

เกษตรกรเฮ! ครม. ไฟเขียว ให้ปลูกกัญชงได้ แต่ห้ามเกินครอบครัวละ 1 ไร่

รายงานข่าวแจ้งว่า การประชุมคณะรัฐมนตรี วานนี้ (28 ม.ค. 2563) ที่ประชุมได้มีมติเห็นชอบให้แก้ร่างกระทรวงเกี่ยวกับการขออนุญาตและการอนุญาตผลิตนำเข้าส่งออกจำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษ ประเภท 5 เฉพาะกัญชงแล้ว โดย นางสาวไตรศุลี ไตรสรณกุล รองโฆษกรัฐบาล…

ป.ป.ส. เตือนอย่าเข้าใจผิด หลังประกาศ สธ. ‘กัญชา-กัญชง’ ถูกกฎหมาย

ป.ป.ส. เตือนอย่าเข้าใจผิด หลังประกาศ สธ. ‘กัญชา-กัญชง’ ถูกกฎหมาย

นายนิยม เติมศรีสุข เลขาธิการ ป.ป.ส กล่าวสรุปถึงสาระสำคัญของประกาศกระทรวงสาธารณสุข ออกมาล่าสุดที่แก้ไขนั้น เป็นเพียงการเพิ่มเติม โดยระบุให้ยกเลิกชื่อยาเสพติดประเภท 5 ลำดับ 1 คือ “กัญชา” และยาเสพติดประเภท 5…

‘แอ๊ด คาราบาว’ โพสต์ปลดล็อกสารใน ‘กัญชา-กัญชง’ อาจเข้าข่าย “ล็อกสเปก”

‘แอ๊ด คาราบาว’ โพสต์ปลดล็อกสารใน ‘กัญชา-กัญชง’ อาจเข้าข่าย “ล็อกสเปก”

  ก่อนหน้านี้ เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา ได้เผยแพร่ประกาศของ กระทรวงสาธารณสุข 2 ฉบับเมื่อวันที่ 31 ส.ค. 2562 เกี่ยวกับการปลดล็อก ‘กัญชา-กัญชง’ ให้ยกเว้นไม่เป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 และใช้ประโยชน์จากสาระสำคัญได้…

สธ.ยอมปรับแก้ประกาศสารทีเอชซีในใบช่อและดอกกัญชง

สธ.ยอมปรับแก้ประกาศสารทีเอชซีในใบช่อและดอกกัญชง

หลังมีประกาศคณะกรรมการควบคุมยาเสพติดให้โทษเรื่องการกำหนดลักษณะกัญชงออกมา ที่มีการกำหนดว่ากัญชงที่ไม่ถือเป็นยาเสพติดประเภท 5 ในใบและช่อดอกจะต้องมีปริมาณสารทีเอชซีไม่เกิน 0.5% ล่าสุด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขได้มอบหมายให้ปลัดกระทรวงไปศึกษาเพื่อปรับแก้ในประกาศให้ส่วนของสารทีเอชซีในใบและช่อดอกจาก 0.5% เป็น 1% นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวถึงข้อเรียกร้องของเครือข่ายประชาสังคมกัญชาเพื่อการแพทย์…

ป.ป.ส.ตรวจความคืบหน้า ศูนย์วิจัยเพาะ ‘กัญชง’ อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่

ป.ป.ส.ตรวจความคืบหน้า ศูนย์วิจัยเพาะ ‘กัญชง’ อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่

วันนี้ (25 ก.ค.62) ที่สถานีเกษตรหลวงปางตะ อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด หรือ ป.ป.ส. ได้ลงพื้นที่ติดตามการวิจัยการเพาะปลูก ‘กัญชง’ (Hemp) ศึกษาแปลงงานวิจัยการเพาะปลูกกัญชง โดยนำคณะสื่อมวลชลรวมเข้าตรวจเยี่ยม โดยนายวาทิน…