เปลือยวัฒนธรรม “บูลลี่” ของไทยผ่านเลนส์เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม ปัญหาที่เป็นเหมือนยอดภูเขาน้ำแข็ง

“ก็แค่เด็กมันเล่นกัน อย่าไปจริงจังกับมันเลย” หลายคนคงเคยเผชิญกับประโยคเช่นนี้ในตอนเด็กต้องประสบกับสถานการณ์และพฤติกรรม “การกลั่นแกล้งรังแก จนอาจเรียกได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมไทยไปเสียแล้ว

แต่วัฒนธรรมนี้อาจไม่ได้เป็นผลดีสักเท่าไหร่นักเมื่อเทคโนโลยีดิจิทัลได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการ “ขยาย” ทั้งขนาดและความชุกของปัญหา จากเดิมที่การกลั่นแกล้งรังแกอยู่ในวงจำกัดของสังคม ทำให้ปัญหาการกลั่นแกล้งทางโลกออนไลน์ หรือ Cyberbullying ของไทยทวีความรุนแรงขึ้นจนติดอันดับท็อปไฟว์ของโลก

dtac blog ได้มีโอกาสพูดคุยกับ ผศ.ดร.ธานี ชัยวัฒน์ ผู้อำนวยการศูนย์เศรษฐศาสตร์พฤติกรรมและการทดลอง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้ซึ่งทำการศึกษาและวิจัยเกี่ยวกับพฤติกรรมการกลั่นแกล้งของสังคมไทยที่มีความเกี่ยวข้องและยึดโยงกับค่านิยมและการยอมรับของสังคมไทยมาอย่างช้านาน และดีแทคได้ร่วมมือกับคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดย ผศ.ดร.ธานี ชัยวัฒน์ ในการวิจัยเรื่อง “การแกล้งกันของเด็กนักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาและอาชีวศึกษาในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล” ในปี 2562 ซึ่งถือเป็นความร่วมมือทางวิชาการ เพื่อมุ่งแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งรังแกทางโลกออนไลน์ (Cyberbullying) อย่างยั่งยืน

บูลลี่ = กลั่นแกล้ง+รังแก

บูลลี่ คือรูปแบบหนึ่งของการใช้อำนาจ ข่มขู่ หรือละเมิดคนอื่น โดยที่ผู้กระทำไม่ต้องรับผิดชอบ ยกตัวอย่าง เวลาคอมเมนต์ในโลกกออนไลน์ รุมด่า รุมทำร้ายคนอื่น กิจกรรมบูลลี่เกิดขึ้นได้ เพราะว่า เรากระทำสิ่งเหล่านี้ โดยที่คนอื่นไม่รู้ว่าเราเป็นใคร  หรือวันหนึ่งพอรู้ว่าเราเป็นใคร เราก็เพียงออกมาขอโทษ ซึ่งมันทำให้เราไม่ต้องรับผิดชอบ นอกจากนี้ ยังรวมไปถึงการกระทำอื่นที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจในการกลั่นแกล้งหรือข่มขู่ เช่น การอ้างยศถาบรรดาศักดิ์ ความใหญ่โตในหน้าที่การงาน ซึ่งหากเรามองภาพบูลลี่ในความสัมพันธ์เชิงอำนาจแล้ว เราจะเห็นพฤติกรรมการบูลลี่เต็มไปหมดในสังคมไทย อีกนัยหนึ่ง สังคมไทยได้กลืนเอาพฤติกรรมการบูลลี่เข้าไปอยู่ในวัฒนธรรม

ทั้งนี้ การบูลลี่ มีส่วนผสมทางพฤติกรรม 2 ประการ หนึ่งคือ การกลั่นแกล้ง ในบริบทไทย เวลาที่ใครพูดถึงการแกล้ง มักจะเป็นเรื่องของความสัมพันธ์ ยิ่งสนิท ยิ่งแกล้งกันได้มากขึ้น ขณะที่อีกส่วนผสมคือ การรังแก การใช้อำนาจที่เราไปใช้ต่อผู้อื่น และเราไม่ต้องรับผิดชอบ พอเราถูกจับได้ก็ออกมาขอโทษ และสังคมไทยก็เป็นสังคมแห่งการให้อภัย เพราะถ้าไม่ให้อภัยก็จะถูกคนต่อว่า เพราะฉะนั้นเวลาที่มีการบูลลี่ในสังคมไทย เราจะไม่ค่อยรู้สึกและนั่นทำให้ถูกกลืนไปจนเป็นวัฒนธรรมของความสัมพันธ์ส่วนบุคคลมาสู่โลกของการแกล้ง และวัฒนธรรมการให้อภัยที่เวลาคนโกรธก็จะต้องให้อภัยและก็จะต้องจบกันไป

ดังนั้น การบูลลี่เลยไม่ถูกตระหนักว่าเป็นสิ่งที่ผิดและควรมีบทลงโทษ สมควรทำให้หยุดและหมดไปจากสังคม และถ้าเราปล่อยให้เกิดการบูลลี่ไปเรื่อยๆ ก็แปลว่าสังคมไทยยอมรับให้มีการใช้อำนาจเพื่อการกลั่นแกล้ง ข่มขู่ หรือว่าละเมิดไปเรื่อยๆ ในรูปแบบของความสัมพันธ์ส่วนบุคคล แล้วก็เกิดการให้อภัย จนเป็นวงจรเช่นนี้ไปเรื่อยๆ ซึ่งในระยะยาว สังคมอาจอยู่กันแบบนี้ไม่ได้ มันต้องมีข้อตกลงอะไรบางอย่างที่ไม่ให้เกิดการใช้อำนาจในทางที่ผิด

โลกออนไลน์: เรื่องของอำนาจและพื้นที่

คนเปิดเผยเรื่องบนอินเทอร์เน็ตเพราะเก็บกด โลกออนไลน์ทำให้การบูลลี่ในกลุ่มเล็กไป “ขยาย” จนเป็นการบูลลี่กลุ่มใหญ่หรือบูลลี่ใครบางคนในที่สาธารณะได้ แต่ในอีกด้านนึง คนที่ถูกบูลลี่ที่ไม่เคยส่งเสียงแล้วมีคนได้ยิน ในโลกออนไลน์ก็เปิดให้เค้าได้มีเสียงในสังคม มากกว่านั้น โลกออนไลน์ยังได้เปิดพื้นที่ให้คนที่ถูกบูลลี่เอาคืน จะเห็นได้ว่าโลกออนไลน์ได้ให้ “พื้นที่และอำนาจ” แก่ทั้งคนบูลลี่และคนที่ถูกบูลลี่ต่อสู้กันบนโลกออนไลน์

จากสิ่งที่กล่าวมา จะเห็นได้ว่า โลกออนไลน์เป็นมากกว่าพื้นที่แต่ยังได้ให้อำนาจแก่ปัจเจกบุคคล ซึ่งหากใช้ในทางบวกก็จะสร้างผลกระทบทางบวกยิ่ง ในตรงกันข้าม หากใช้เพื่อความรุนแรง สิ่งนั้นก็จะรุนแรงมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ ฉะนั้น โลกออนไลน์ที่ไม่มีกติกาหรือสังคมละเลยในการสร้างสิ่งเหล่านี้ ก็จะกลายเป็นพื้นที่ปะทะความรุนแรง

วัฒนธรรมการไม่ยอมรับความแตกต่าง

จากงานวิจัยและการศึกษาหลายชิ้นพบว่า สถานศึกษาเป็นแหล่งพบเพาะวัฒนธรรมการบูลลี่ และเกิดขึ้นตั้งแต่ในระดับอนุบาล เด็กรู้สึกสนุกในการล้อเลียนความแตกต่าง ใครที่แตกต่างใครที่ไม่เหมือนเรา ก็จะถูกล้อ เป็นตัวตลก เป็นเรื่องที่มันแปลกประหลาดไป ขณะเดียวกัน ก็ปัจจัยด้านความสนุกเข้ามาเกี่ยวข้องเมื่อเกิดการบูลลี่ ได้ทำร้าย สนุกสนานกับการล้อเลียนของผู้อื่น เกิดสิ่งที่เรียกว่าความสนุกกับการที่ไม่ต้องรับผิดชอบ ซึ่งนี่คือ “วัฒนธรรมการไม่ยอมรับความแตกต่าง” ดังนั้น เมื่อโตขึ้นมา เวลาพูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน เราพูดถึงการยอมรับความแตกต่างหลากหลายจึงเกิดขึ้นได้ยาก

วัฒนธรรมการไม่ยอมรับความแตกต่างจะทวีความอันตรายมากยิ่งขึ้นเหมือน “ยอดของภูเขาน้ำแข็ง” (Tip of the iceberg) ที่ดูอาจไม่ได้เป็นปัญหาที่ใหญ่นัก แต่แท้จริงแล้ว “การบูลลี่” เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างทางสังคมด้วยซ้ำไป เมื่อเด็กที่อยู่ในวงจรของการบูลลี่โตเป็นผู้ใหญ่ ความสนุกจากการไม่ต้องรับผิดชอบในวัยเด็กจะกลายเป็นการใช้อำนาจกลั่นแกล้งผู้อื่นโดยไม่ต้องรับผิดชอบ เหมือนในหลายกรณีที่เกิดขึ้นตามหน้าสื่อในปัจจุบัน

ตัดวงจรแห่งการบูลลี่

จากการศึกษายังพบว่า พ่อแม่ ผู้ปกครอง รวมทั้งครู มีส่วนที่ทำให้พฤติกรรมการบูลลี่กลายเป็นวัฒนธรรมของสังคมไทย ซึ่งเกิดจากความ “เพิกเฉย” ต่อพฤติกรรมการบูลลี่ว่าเป็น “ปัญหา” ผู้ใหญ่หลายคนล้อเลียนความแตกต่างของเด็กโดยคิดว่าเป็นเพียงการหยอกเล่น แต่ขณะเดียวกัน เด็กไม่สามารถโต้เพียงได้ เพราะด้วยโครงสร้างอำนาจนิยมของไทย ขณะเดียวกัน ผู้ใหญ่ได้กลายเป็นแบบอย่างหรือ Role model แห่งการไม่ยอมรับความแตกต่าง เด็กเข้าใจว่าพฤติกรรมดังกล่าว “ยอมรับได้” และ “พึงปรารถนา”  ซึ่งน่ากลัวมาก

สิ่งเหล่านี้เป็นการหล่อหลอมเด็กในการใช้อำนาจข่มขู่ในทางที่ผิด โดยที่ไม่ต้องรับผิดชอบ และพฤติกรรมเหล่านี้จะกลายเป็น “วงจร” จนกระทั่งเด็กรู้สึกว่าสังคมให้ค่ากับความแตกต่างกับความเหมือนเป็นเรื่องสำคัญ

“โจทย์ใหญ่ของสังคมไทยคือ ถ้าเราแก้โครงสร้างอำนาจของสังคมไทยไม่ได้ แต่การสร้างให้เด็กตระหนักและการยอมรับถึงคุณค่าในความแตกต่างของสังคม ดูจะมีความหวังมากกว่าการแก้ปัญหาโครงสร้างทางอำนาจ” ผศ.ดร.ธานี ทิ้งทาย

ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับวัฒนธรรมการบูลลี่ในสังคมไทย ผ่านการศึกษาผ่าน Social listening tool โดยรวบรวมข้อความต่างๆ ทางโซเชียลมีเดียทั้ง Facebook, Twitter, Instagram, YouTube, ฟอรั่ม และบล็อกข่าวในประเทศ ช่วงเดือน พ.ย. 2561 – ต.ค. 2562  ได้ที่ http://dtac.co.th/s/WhyWeBully

RELATED

ดีแทคเพิ่มมาตรการพิเศษดูแลลูกค้าใช้งานมือถือช่วงวันหยุดยาวเทศกาลสงกรานต์ พร้อมรับมือสถานการณ์เว้นระยะห่างทางสังคม

ดีแทคเพิ่มมาตรการพิเศษดูแลลูกค้าใช้งานมือถือช่วงวันหยุดยาวเทศกาลสงกรานต์ พร้อมรับมือสถานการณ์เว้นระยะห่างทางสังคม

ดีแทคพร้อมแล้วเพิ่มสัญญาณให้บริการช่วงวันหยุดยาวเทศกาลสงกรานต์ประจำปี 2564 รองรับการเดินทาง และการเว้นระยะห่างทางสังคมช่วงสถานการณ์ระบาดโควิด-19  เตรียมปรับสัญญาณเพิ่มรองรับทุกพื้นที่สำคัญ ดีแทคได้เร่งขยายสถานีฐานคลื่น 700 MHz ในช่วงไตรมาสแรกปีนี้ด้วยจุดเด่นในการครอบคลุมพื้นที่ใช้งานทั้งในอาคารและพื้นที่ห่างไกล โดยเฉพาะสถานที่ตามภูมิภาคที่สำคัญและเส้นทางคมนาคมหลัก ดีแทคมั่นใจรองรับการใช้งานลูกค้าทั้งบริการวอยซ์และดาต้า พร้อมจัดทีมดูแลเน็ตเวิร์กทำงานตลอด 24 ชั่วโมงไม่มีวันหยุด นายประเทศ ตันกุรานันท์ รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มเทคโนโลยี บริษัท โทเทิ่ล แอ็คเซ็ส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) หรือดีแทค…

รายแรกในเอเชีย ‘dtac x THE STANDARD’ นำ 5G คลื่น 26 GHz ทำ LIVE Broadcast จากสตูดิโอสู่ผู้ชมทั่วโลก

รายแรกในเอเชีย ‘dtac x THE STANDARD’ นำ 5G คลื่น 26 GHz ทำ LIVE Broadcast จากสตูดิโอสู่ผู้ชมทั่วโลก

ดีแทค เดินหน้าชูเทคโนโลยี 5G เปลี่ยนแปลงภาคอุตสาหกรรม จับมือ THE STANDARD นำ 5G รูปแบบ FWA (Fixed Wireless Access) หรือ อินเทอร์เน็ตไร้สายความเร็วสูงประจำที่ เข้าไปใช้ในการถ่ายทอดสดเป็นครั้งแรกในเอเชียด้วยคลื่น 26 GHz หรือ mmWave โดยนำมาใช้งานถ่ายทอดรายการ MORNING WEALTH ทาง THE STANDARD WEALTH หนุนอุตสาหกรรมมีเดียและบรอดคาสต์ ดีแทคเดินหน้าลุย 5G ต่อเนื่องนำบริการใหม่มาให้บริการในเชิงพาณิชย์ ทั้งรูปแบบ สมาร์ทซิตี้…

ดีแทคคว้ารางวัล สุดยอดนายจ้างยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย 4 รางวัล

ดีแทคคว้ารางวัล สุดยอดนายจ้างยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย 4 รางวัล

ดีแทคคว้ารางวัลสุดยอดนายจ้างยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย ประจำปี2564 รวม 4 รางวัล (Thailand Best Employer Brand Awards 2021) จัดโดยสถาบันการจัดการทรัพยากรมนุษย์ (World HRD Congress), CHRO Asia และ Employee Branding Institute เพื่อยกย่ององค์กรไทยที่ประสบความสำเร็จในการบริหารทรัพยากรบุคคล ทั้ง 4 รางวัลประกอบด้วย…

ดีแทค ขอชวนน้องๆ มา #เปลี่ยนโลกช่วงปิดเทอม กับ dtac Young Safe Internet Leader Cyber Camp ซีซั่น 3

ดีแทค ขอชวนน้องๆ มา #เปลี่ยนโลกช่วงปิดเทอม กับ dtac Young Safe Internet Leader Cyber Camp ซีซั่น 3

สานเครือข่ายเยาวชน Gen Z ร่วมสร้างและออกแบบ “วัฒนธรรมออนไลน์สร้างสรรค์” ดีแทค ขอชวนน้องๆ อายุ 13-18 ปี มา #เปลี่ยนโลกช่วงปิดเทอม สร้างเครือข่าย และแสดงพลังลงมือสร้างการเปลี่ยนแปลงด้วยการต่อยอดความรู้ ส่งเสริม “วัฒนธรรมออนไลน์สร้างสรรค์” มีความรับผิดชอบ เพื่อพื้นที่ออนไลน์ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน สมัครได้แล้ววันนี้ที่ https://learn.safeinternet.camp นายชารัด…

สายชาร์จขาด พาวเวอร์แบงค์บวม หูฟังเก่าแล้ว ต้องทิ้ง! ทิ้งให้ดีทิ้งที่ดีแทค

สายชาร์จขาด พาวเวอร์แบงค์บวม หูฟังเก่าแล้ว ต้องทิ้ง! ทิ้งให้ดีทิ้งที่ดีแทค

ดีแทคชวนผู้ใช้งานอุปกรณ์สื่อสารตรวจสอบสภาพพาวเวอร์แบงค์ สายชาร์จโทรศัพท์ และหูฟัง หากชำรุด ไม่ควรใช้งานต่อหรือเก็บไว้ แนะนำให้ทิ้งให้ดี ให้ถูกวิธีที่ถังเก็บขยะอิเล็กทรอนิกส์ที่ศูนย์บริการดีแทค 51 สาขาทั่วประเทศ ตลาดพาวเวอร์แบงค์หรือแบตเตอรี่สำรองในประเทศไทยมีมูลค่าราว 1 พันล้านบาท และมีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยทั่วไปพาวเวอร์แบงค์ 1 เครื่องมีอายุเฉลี่ยการใช้งานอยู่ที่ 4 ปี ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งในการชาร์จต่อวัน โดยทั่วไปชาร์จได้ประมาณ 500…

ดีแทคชนะเลิศเครือข่ายมือถือที่ดาวน์โหลดเร็วที่สุดในไทยจาก Opensignal

ดีแทคชนะเลิศเครือข่ายมือถือที่ดาวน์โหลดเร็วที่สุดในไทยจาก Opensignal

วัดจากผลทดสอบการใช้เครือข่ายมือถือ เมษายน และ พฤศจิกายน 2563 สองครั้งซ้อน ดีแทคลุยนำคลื่น 700 MHz ขยายสัญญาณอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงเพื่อทุกคน Opensignal บริษัทผู้ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลอิสระที่วิเคราะห์ประสบการณ์ของผู้บริโภคบนมือถือที่มีมาตรฐานระดับโลก แจ้งผลรายงานประสบการณ์การใช้เครือข่ายมือถือล่าสุดในประเทศไทย ระบุให้ดีแทคเป็นผู้ชนะรางวัลด้านประสบการณ์ในการดาวน์โหลดในประเทศไทยติดต่อกันจากสองรายงานประจำเดือนเมษายน และพฤศจิกายน 2563 พร้อมมอบรางวัลให้ดีแทค ล่าสุด Opensignal ได้รายงานประสบการณ์การใช้เครือข่ายมือถือเดือนพฤศจิกายน 2563* ระบุว่าดีแทคเป็นผู้ให้บริการดาวน์โหลดเร็วที่สุดในประเทศไทยติดต่อกัน โดยทำความเร็วได้ดีกว่ารายงานเมื่อเดือนเมษายน 2563** โดยดีแทคมีความเร็วในการดาวน์โหลด 4G สูงสุดที่ 11.9 Mbps โดยทำความเร็วได้ดีกว่าเดิม (ขณะที่ผู้ให้บริการรายอื่นทำความเร็ว 10.7 Mbps และ 10.3 Mbps ตามลำดับ)…

ดีแทคประกาศกลยุทธ์ 2564 สู่องค์กรพร้อมยืนหยัดทุกสถานการณ์มุ่งเชื่อมต่อลูกค้าสู่ดิจิทัล

ดีแทคประกาศกลยุทธ์ 2564 สู่องค์กรพร้อมยืนหยัดทุกสถานการณ์มุ่งเชื่อมต่อลูกค้าสู่ดิจิทัล

ดีแทคเผยกลยุทธ์ 2564 ยกระดับสู่องค์กรที่มีศักยภาพพร้อมยืนหยัดทุกสถานการณ์ ช่วยผู้ใช้งานมือถือให้พร้อมสร้างโอกาสจากเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล ตอบโจทย์ปีแห่งการเปลี่ยนแปลงและความท้าทายใหม่ๆ ในอนาคต ดีแทคประกาศขยายให้บริการ 5G และ 4G อย่างต่อเนื่อง ตอบสนองความต้องการเฉพาะที่แตกต่างไปในแต่ละกลุ่มผู้ใช้งาน และแนวโน้มการใช้งานดาต้าในต่างจังหวัดที่เติบโตกว่ากรุงเทพฯ 9 เท่า และเร่งรุกบริการดิจิทัลให้ครอบคลุมผู้ใช้งานทุกกลุ่ม นายชารัด เมห์โรทรา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท โทเทิ่ล แอ็คเซ็ส คอมมูนิเคชั่น จำกัด…

ดีแทคเปิดโครงการ “ดีแทค เน็ตทำกิน” ช่วยผู้ค้ารายย่อยที่กำลัง ‘ล้ม’ ให้ ‘ลุก’ สู้พิษโควิด และ ‘ลุยต่อ’ ด้วยอาวุธทักษะดิจิทัล

ดีแทคเปิดโครงการ “ดีแทค เน็ตทำกิน” ช่วยผู้ค้ารายย่อยที่กำลัง ‘ล้ม’ ให้ ‘ลุก’ สู้พิษโควิด และ ‘ลุยต่อ’ ด้วยอาวุธทักษะดิจิทัล

รับสมัครผู้ค้ารายย่อย-สตรีทฟู้ด เข้าอบรมหลักสูตรการตลาดดิจิทัลสูตรเร่งรัด ส่งเสริมDigital inclusion ดีแทคประกาศช่วยเหลือผู้ค้ารายย่อยที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตโควิด-19 ด้วยโครงการ “ดีแทค เน็ตทำกิน” มุ่งติดปีกความรู้การทำธุรกิจยุคดิจิทัล ปรับวิกฤตสู่โอกาส สร้างตัวตนบนโลกออนไลน์ และเปลี่ยนผ่านโอกาสค้าขายจากตลาดสดสู่ตลาดออนไลน์ บนหลักคิดลดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล สร้างสังคมออนไลน์ที่ทุกคนเข้าถึงโอกาสเท่าเทียมกัน หรือ Digital Inclusion มุ่งสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติข้อที่ 10 ว่าด้วยการลดความเหลื่อมล้ำ…

ลูกค้าดีแทคฟินอยู่บ้านรับความคุ้มทั้งกิน ทั้งดื่ม จากดีแทค รีวอร์ด ตามใจปากทุกวันศุกร์ แจกอั่งเปา 10 ล้าน coins ฉลองตรุษจีนปีฉลูทอง

ลูกค้าดีแทคฟินอยู่บ้านรับความคุ้มทั้งกิน ทั้งดื่ม จากดีแทค รีวอร์ด ตามใจปากทุกวันศุกร์ แจกอั่งเปา 10 ล้าน coins ฉลองตรุษจีนปีฉลูทอง

ดีแทค รีวอร์ด ตามใจปากทุกวันศุกร์ ครบรอบ 1 ปี แจกอั่งเปาฉลองตรุษจีน รวม 10 ล้าน coins ให้ลูกค้าดีแทครอรับอั่งเปาดีแทค รีวอร์ด coins ในดีแทค แอป ได้ตั้งแต่วันที่ 5 – 28 กุมภาพันธ์ และเตรียมใช้ coins แลกดีลสุดคุ้มมากมาย อาทิ ส่วนลด GrabFood เน็ตฟรี และดีลดีๆ…