นางนพมาศ ประวัติวันลอยกระทง วันสำคัญ เกร็ดความรู้

ประวัติวันลอยกระทง วันลอยกระทง 2563

วันลอยกระทง เป็นวันสำคัญวันหนึ่งของชาวไทย ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย ตามปฏิทินจันทรคติล้านนา มักจะตกอยู่ในราวเดือนพฤศจิกายน ตามปฏิทินสุริยคติ ประเพณีนี้กำหนดขึ้นเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอขมาต่อพระแม่คงคา บางหลักฐานเชื่อว่าเป็นการบูชารอยพระพุทธบาทที่ริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที และบางหลักฐานก็ว่าเป็นการบูชาพระอุปคุตอรหันต์หรือพระมหาสาวก สำหรับวันลอยกระทง 2563 นี้ ตรงกับวันวันเสาร์ 31 ตุลาคม

ประวัติวันลอยกระทง แต่เดิมเรียกว่า พิธีจองเปรียง

เดิมเชื่อกันว่าประเพณีลอยกระทงเริ่มมีมาแต่สมัยสุโขทัย ในรัชสมัยพ่อขุนรามคำแหง โดยมีนางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ เป็นผู้ประดิษฐ์กระทงขึ้นครั้งแรก โดยแต่เดิมเรียกว่าพิธีจองเปรียง ที่ลอยเทียนประทีป และนางนพมาศได้นำดอกโคทม ซึ่งเป็นดอกบัวที่บานเฉพาะวันเพ็ญเดือนสิบสองมาใช้ใส่เทียนประทีป แต่ปัจจุบันมีหลักฐานว่าไม่น่าจะเก่ากว่าสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยอ้างอิงหลักฐานจากภาพจิตรกรรมการสร้างกระทงแบบต่างๆ ในสมัยรัชกาลที่ 1

ประวัตินางนพมาศ

นางนพมาศ เกิดในรัชกาลพญาเลอไท กษัตริย์ที่ 4 แห่งราชวงศ์พระร่วงสุโขทัย บิดาเป็นพราหมณ์ชื่อ โชติรัตน์ มีราชทินนามว่า พระศรีมโหสถ รับราชการในตำแหน่งปุโรหิต มารดาชื่อ เรวดี ภายหลังนางนพมาศได้ถวายตัวเข้าทำราชการในราชสำนักสมเด็จพระร่วงเจ้า สันนิษฐานว่ารับราชการในแผ่นดินพระมหาธรรมราชาที่ 1 (ลิไท)หรือพระร่วงเจ้าสุโขทัย จนกระทั่งได้รับตำแหน่ง “ท้าวศรีจุฬาลักษณ์” พระสนมเอก

ปรากฏในพงศาวดารว่า นางนพมาศได้ทำคุณงามความดีเป็นที่โปรดปรานของพระร่วงในกาลต่อมา ที่สำคัญๆ มีอยู่ 3 ครั้ง คือ

  • ครั้งที่ 1 เข้าไปถวายตัวอยู่ในวังได้ห้าวัน ก็ถึงพระราชพิธีจองเปรียงลอยพระประทีป นางได้คิดประดิษฐ์โคมเป็นรูปบัวกมุทบาน มีนกเกาะดอกไม้สีสวยๆ ต่างๆ กัน นำไปถวายพระร่วงเจ้า เป็นที่โปรดปรานของพระร่วงเจ้ามาก
  • ครั้งที่ 2 ในเดือนห้ามีพิธีคเชนทร์ศวสนาน เป็นพิธีชุมนุมข้าราชการทุกหัวเมือง มีเจ้าประเทศราชขึ้นเฝ้าถวายเครื่องราชบรรณาการด้วย ในพิธีนี้พระเจ้าแผ่นดินทรงรับแขกด้วยเครื่องหมากพลู นางนพมาศได้คิดประดิษฐ์พานหมากสองชั้นร้อยกรองด้วยดอกไม้งดงาม พระร่วงทรงโปรดปรานและรับสั่งว่า ต่อไปผู้ใดจะทำการมงคลก็ดี รับแขกก็ดี ให้ใช้พานหมากรูปดังนางนพมาศประดิษฐ์ขึ้น ซี่งเป็นต้นเหตุของพานขันหมากเวลาแต่งงาน ซึ่งยังคงใช้จนถึงปัจจุบัน
  • ครั้งที่ 3 นางได้ประดิษฐ์พนมดอกไม้ ถวายพระร่วงเจ้าเพื่อใช้บูชาพระรัตนตรัย พระร่วงทรงพอพระทัยในความคิดนั้น ตรัสว่า แต่นี้ต่อไปเวลามีพิธีเข้าพรรษาจะต้องบูชาด้วยพนมดอกไม้กอบัวนี้

นางนพมาศ ได้สมญาว่า “กวีหญิงคนแรกของไทย”

นางนพมาศเป็นบุคคลที่ได้สมญาว่า “กวีหญิงคนแรกของไทย” ดังที่เขียนไว้ว่า “ทั้งเป็นสตรี สติปัญญาก็น้อยกว่าบุรุษ แล้วก็ยังอ่อนหย่อนอายุ กำลังจะรักรูปและแต่งกาย ซึ่งอุตสาหะพากเพียร กล่าวเป็นทำเนียบไว้ ทั้งนี้เพื่อหวังจะให้สตรีอันมีประเภทเสมอด้วยตน พึงให้ทราบว่าข้าน้อยนพมาศ กระทำราชกิจในสมเด็จพระร่วงเจ้ากรุงมหานครสุโขทัย ตั้งจิตคิดสิ่งซึ่งเป็นการควรกับเหตุ ถูกต้องพระราชอัชฌาสัยพระเจ้าอยู่หัว ก็ได้ปรากฏชื่อแสียงว่าเป็นสตรีนักปราชญ์ ฉลาดในวิชาช่างอยู่ชั่วกัลปาวสาน”

เนื้อเพลงลอยกระทง ภาษาอังกฤษ และคำแปล

เพลง รำวงวันลอยกระทง ภาษาอังกฤษ
November, Full-Moon-shine
November full moon shine
Loy Krathong
Loy Krathong
And the water high
In the gold river and the Klong
Loy Loy Krathong
Loy Loy Krathong
Loy Krathong is here
And everybody full of cheer
We’re together at the Klong
Each one with his Krathong
As we push away we pray,
We can see a better day

คำแปล เนื้อเพลงลอยกระทง
วันเพ็ญเดือนสิบสอง
ลอยกระทง
ลอยกระทง
น้ำขึ้นสูง
ทั้งแม่น้ำและลำคลองสว่างเรืองรองราวทองคำ
ลอย ลอยกระทง
ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกัน ณ ตรงนี้
ทุกคนดูมีความสุขร่าเริงแจ่มใส
พวกเราอยู่ด้วยกันริมคลองแห่งนี้
ต่างคนต่างมีกระทงของตัวเอง
และเมื่อเราได้เริ่มต้นลอยกระทงพร้อมอธิษฐาน

WRITER

RELATED

23 ตุลาคม วันปิยมหาราช ประวัติความเป็นมา ความสำคัญ

23 ตุลาคม วันปิยมหาราช ประวัติความเป็นมา ความสำคัญ

วันปิยมหาราช ตรงกับวันที่ 23 ตุลาคม ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

37 คำศัพท์โซเชียล 2020 ช่วงปลายปี

37 คำศัพท์โซเชียล 2020 ช่วงปลายปี

ช่วงนี้มีคำศัพท์โซเชียล คำศัพท์ม๊อบ เกิดขึ้นใหม่หลายคำ 30 คำศัพท์โซเชียล 2020 ช่วงปลายปี แต่ละคำหมายความว่าอะไร

เปิดความหมาย “ธงเจ” ธงสีเหลืองตัวอักษรจีนสีแดง

เปิดความหมาย “ธงเจ” ธงสีเหลืองตัวอักษรจีนสีแดง

เทศกาลกินเจปี 2563 มีทั้งหมด 9 วัน ตรงกับวันที่ 17 ตุลาคม - 25 ตุลาคม 2563 เปิดความหมาย "ธงเจ"

เจอหลักฐานบ่งชี้ว่า อาจมี “ทะเลสาบ” ฝังอยู่ใต้พื้นผิว “ดาวอังคาร”

เจอหลักฐานบ่งชี้ว่า อาจมี “ทะเลสาบ” ฝังอยู่ใต้พื้นผิว “ดาวอังคาร”

ข้อมูลจากยานมาร์สเอกซ์เพรสเจอหลักฐานที่บ่งชี้ว่าอาจมี ทะเลสาบขนาดใหญ่ฝังอยู่ใต้พื้นผิว ดาวอังคาร

4 สาเหตุ โทรศัพท์มือถือร้อน

4 สาเหตุ โทรศัพท์มือถือร้อน

ปัญหาที่ใครหลายคนต่างก็ยังคงค้างคาใจว่า เมื่อใช้งานไปเรื่อยๆ จู่ๆ โทรศัพท์มือถือร้อน ขึ้นมา เล่นนานเกินไปหรือเปล่า?

1 ก.ย. รำลึกถึง “สืบ นาคะเสถียร” วีรบุรุษแห่งห้วยขาแข้ง

1 ก.ย. รำลึกถึง “สืบ นาคะเสถียร” วีรบุรุษแห่งห้วยขาแข้ง

"สืบ นาคะเสถียร" ผู้ที่ต่อสู้กับผู้บุกรุกและปกป้องพื้นป่า ให้อยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ แต่แล้วเส้นทางชีวิตก็ต้องสิ้นสุดลงในวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2533

คำศัพท์ภาษาอังกฤษ เกี่ยวกับ การเมือง

คำศัพท์ภาษาอังกฤษ เกี่ยวกับ การเมือง

เกร็ดความรู้ คำศัพท์ภาษาอังกฤษ เกี่ยวกับ การเมือง รู้ความหมายเอาไว้เวลาตามอ่านข่าวจะได้เข้าใจ

รวมคำศัพท์ อักษรย่อการเมืองไทย

รวมคำศัพท์ อักษรย่อการเมืองไทย

เพื่อการอัปเดตข่าวสารได้อย่างเข้าใจ มาอ่านความหมายของ อักษรย่อการเมือง กันไว้ก่อน

สมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานคำขวัญ วันแม่แห่งชาติ ปี 2563

สมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานคำขวัญ วันแม่แห่งชาติ ปี 2563

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงพระราชทาน คำขวัญ วันแม่แห่งชาติ 2563