เบาหวาน

ภาวะฉุกเฉิน DKA หนึ่งในภาวะแทรกซ้อน โรคเบาหวาน ที่ควรระวัง!

คัดลอก URL แล้ว

ภาวะฉุกเฉิน DKA (Diabetic ketoacidosis) เป็นภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลันที่พบได้ในผู้ป่วยเบาหวาน แต่เดิมพบบ่อยในผู้ป่วยเบาหวานชนิดพึ่งอินซูลิน (เบาหวานชนิดที่หนึ่ง) แต่ปัจจุบันพบได้บ่อยขึ้นในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่สอง (ผู้ป่วยผู้ใหญ่ส่วนมากเป็นชนิดนี้) โดยเฉพาะเมื่อมียารักษาเบาหวานกลุ่มใหม่ กลุ่ม SGLT-2 inhibitor (ยาที่ออกฤทธิ์โดยการขับน้ำตาลทางปัสสาวะ) เช่น Jardiance Forxiga Xigduo และ Luxefi

ควรระวัง! DKA หนึ่งในภาวะแทรกซ้อน โรคเบาหวาน

DKA คือ ภาวะระดับน้ำตาลในเลือดสูงร่วมกับภาวะเลือดเป็นกรด

พญ.ณัฐกานต์ มยุระสาคร อายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตาบอลิสม โรงพยาบาลพระรามเก้า กล่าวว่า DKA คือ ภาวะระดับน้ำตาลในเลือดสูงร่วมกับภาวะเลือดเป็นกรด ซึ่งไม่หายเป็นปกติได้ โดยการกินยาหรือฉีดยาอินซูลินเพิ่มเพียงอย่างเดียว จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล บางครั้งต้องเข้า ICU เพื่อให้น้ำเกลือ ยาอินซูลินเข้ากระแสเลือด และสารน้ำเกลือแร่ด้วยความระมัดระวัง รักษา 12-24 ชั่วโมงจึงจะพ้นภาวะนี้

DKA เกิดจากปัจจัย 3 ปัจจัย

โดย DKA เกิดจากปัจจัย 3 ปัจจัย คือ

1. อินซูลินไม่เพียงพอ ภาวะขาดอินซูลิน ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่หนึ่งร่างกายไม่ผลิตอินซูลิน เมื่อผู้ป่วยหยุดฉีดยาอินซูลินก็มีความเสี่ยงที่จะเกิดภาวะ DKA ได้

2. ภาวะดื้ออินซูลิน ร่วมกับหลั่งอินซูลินไม่เพียงพอ พบได้ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่สอง โดยเฉพาะคนที่เป็นโรคเบาหวานมานาน มียาฉีดอินซูลินเป็นประจำอยู่แล้ว ร่างกายมีภาวะ Stress เช่น การติดเชื้อ การผ่าตัด อุบัติเหตุ โรคหลอดเลือดแดงตีบเฉียบพลัน ขาดอาหารกลุ่มคาร์โบไฮเดรต (แป้ง น้ำตาล) เป็นปัจจัยเสี่ยง โดยเฉพาะในผู้ป่วยทีได้รับยากลุ่ม SGLT-2 inhibitor

3. กลไกการเกิดภาวะ DKA ร่างกายหลั่งสารกลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า Counter-regulatory hormone ที่ประกอบด้วย อะดรีนาลีน คอติซอล และ กลูคากอน ออกมาต่อสู้กับความเจ็บป่วยเฉียบพลัน มีผลทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น โดยการเมตาบอลิสมไขมันเป็นพลังงาน กลไกนี้มีผลดีคือทำให้ร่างกายมีพลังงานมากขึ้น แต่มีของแถมคือสารคีโตนซึ่งทำให้เลือดเป็นกรด เมื่อเกิดคีโตนปริมาณมาก ร่างกายจะขับคีโตนออกทางการหายใจ ทำให้มีอาการหอบเหนื่อย

อาการที่บ่งชี้ว่ากำลังเกิดภาวะ DKA

อาการที่บ่งชี้ว่ากำลังเกิดภาวะ DKA เช่น มีอาการคลื่นไส้อาเจียน เบื่ออาหาร หรืองดน้ำงดอาหารเพื่อเตรียมตัวผ่าตัด มีอาการปัสสาวะบ่อย ปริมาณมากขึ้น คอแห้ง กระหายน้ำ (โดยเฉพาะน้ำเย็น น้ำหวาน) อ่อนเพลีย ไม่มีแรง คลื่นไส้ อาเจียน หอบเหนื่อย ลมหายใจมีกลิ่นผลไม้ และตรวจพบระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่า 250 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร

การป้องกัน ภาวะ DKA สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน (Sick- day rules)

  • ให้เน้นกินคาร์โบไฮเดรต ดื่มน้ำมากขึ้น อย่าหยุดยาฉีดอินซูลิน ตรวจน้ำตาลในเลือดบ่อยขึ้น
  • แนะนำให้รับประทานอาหารอ่อนย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก น้ำข้าวผสมเกลือเล็กน้อย แครกเกอร์ หรือขนมปัง ถ้าไม่สามารถกินอาหารอ่อนได้ แนะนำให้กินอาหารเหลว ที่มีคาร์โบไฮเดรตอย่างน้อย 50 กรัม ทุก 3-4 ชม. เช่น น้ำผลไม้หรือโยเกิร์ต ซุปข้น
  • ดื่มนํ้าเปล่าให้เพียงพออย่างน้อย 1 แก้วทุก 1 ชั่วโมง (สำหรับผู้ที่มีปัญหาโรคหัวใจหรือโรคไต ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับปริมาณนํ้าที่เหมาะสม)
  • อย่าหยุดยาฉีดอินซูลิน โดยเฉพาะ basal หรือ long-acting insulin ตรวจน้ำตาลในเลือดบ่อยขึ้น คือ ตรวจระดับน้ำตาลในเลือดอย่างสม่ำเสมอ เช่น ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่หนึ่ง ควรตรวจทุก 4 ชั่วโมง และในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่สอง ควรตรวจอย่างน้อย 4 ครั้งต่อวัน (3 เวลาก่อนอาหารและก่อนนอน)
  • มาโรงพยาบาลทันทีเมื่อาการไม่ดีขึ้น เช่น อาการของโรคร้ายแรง ได้แก่ มีอาการแน่นหน้าอก ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง มีอาการป่วยหรือมีไข้มากกว่า 2 วัน แล้วยังไม่ทุเลา คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องร่วง ไม่สามารถรับประทานอาหารได้นานเกิน 6 ชั่วโมง
  • ตรวจระดับน้ำตาลในเลือดก่อนอาหารมากกว่า 240 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร
  • มีอาการของภาวะขาดน้ำ ริมฝีปากแห้งแตก คอแห้ง กระหายน้ำ หรืออาการรุนแรงขึ้น อ่อนเพลีย หอบเหนื่อย แน่นหน้าอก หายใจมีกลิ่นผลไม้
  • เมื่อมีการงดน้ำงดอาหารเพื่อเตรียมตัวผ่าตัดหรือทำหัตถการใดๆ แนะนำให้หยุดยากลุ่ม SGLT-2 inhibitor 3-7 วันก่อนทำหัตถการ

ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับยาฉีดอินซูลิน รวมถึงแจ้งรายการยาทุกตัวที่ใช้อยู่ อาหารเสริม และวิตามินต่างๆ กับแพทย์และทันตแพทย์ก่อนทำหัตถการทุกครั้ง เพื่อป้องกันอาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้
ขอบคุณข้อมูลจาก : พญ.ณัฐกานต์ มยุระสาคร อายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตาบอลิสม โรงพยาบาลพระรามเก้า


แท็ก: HEALTH ,
WRITER

RELATED

โรคเบาหวาน กับ 4 เรื่องที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิด ภัยเงียบทำร้ายสุขภาพสร้างความลำบากในการใช้ชีวิต

โรคเบาหวาน กับ 4 เรื่องที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิด ภัยเงียบทำร้ายสุขภาพสร้างความลำบากในการใช้ชีวิต

โรคเบาหวาน อีกหนึ่งภัยเงียบที่ทำร้ายสุขภาพและสร้างความลำบากในการใช้ชีวิต มีผู้ป่วยจำนวนมากที่ไม่ทราบว่าตัวเองเป็นโรคเบาหวาน

วัยเด็ก วัยทำงาน อาจเสี่ยง เบาหวานขึ้นจอตา โดยไม่รู้ตัว

วัยเด็ก วัยทำงาน อาจเสี่ยง เบาหวานขึ้นจอตา โดยไม่รู้ตัว

เรียนออนไลน์ หรือ Work From Home นั่งหน้าจอโทรทัศน์หรือคอมพิวเตอร์อยู่บ้านนาน ๆ กินอาหารที่มีแป้งและน้ำตาลมากเกินไป ขาดการออกกำลังกาย เสี่ยงโรคเบาหวาน

คุณควรตรวจ เบาหวาน หรือไม่? เช็คลิสต์ปัจจัยเสี่ยงเป็นเบาหวาน ดีกว่าเป็นโดยไม่รู้

คุณควรตรวจ เบาหวาน หรือไม่? เช็คลิสต์ปัจจัยเสี่ยงเป็นเบาหวาน ดีกว่าเป็นโดยไม่รู้

ปัจจัยเสี่ยงเป็น เบาหวาน คุณมีหรือเปล่าลองเช็ค! โรคเบาหวาน หมายถึง โรคที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินกว่าปกติอย่างต่อเนื่องและเรื้อรัง

ยาฉีดควบคุมน้ำหนักและอินซูลิน  ตัวช่วยลดโรคอ้วนและเบาหวาน

ยาฉีดควบคุมน้ำหนักและอินซูลิน ตัวช่วยลดโรคอ้วนและเบาหวาน

ปัจจุบันมีการใช้ยาฉีดเพื่อควบคุมน้ำหนักในผู้ป่วยที่มีภาวะโรคอ้วนและควบคุมน้ำตาลในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

เบาหวาน ความดันโลหิตสูง 2 โรค ที่ไม่ต้องสร้าง แต่เกิดขึ้นเองได้ หากดูแลตัวเองไม่ดีพอ

เบาหวาน ความดันโลหิตสูง 2 โรค ที่ไม่ต้องสร้าง แต่เกิดขึ้นเองได้ หากดูแลตัวเองไม่ดีพอ

เมื่อโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงโคจรมารวมอยู่ในคนๆ เดียว ส่งผลกระทบและความยุ่งยากในการใช้ชีวิตไม่น้อย ดังนั้นการเรียนรู้และทำความเข้าใจเกี่ยวกับ 2 โรคนี้ให้ชัดเจน น่าจะเป็นทางออกที่สามารถทำให้การใช้ชีวิตเป็นปกติและสร้างสมดุลย์ในชีวิตได้มากขึ้น ซึ่งทั้ง 2 โรคนี้ มีความเชื่อมโยงกัน จากงานวิจัยพบว่า ผู้ป่วยโรคเบาหวานประเภทที่เกิดจากความผิดปกติของร่างกายที่มีการผลิตฮอร์โมนอินซูลินไม่เพียงพอ และส่งผลให้น้ำตาลในเลือดสูงนั้น 1…

6 คำถาม แบบประเมินความเสี่ยงในการเป็น โรคเบาหวาน มาตรวจกันเลย!!

6 คำถาม แบบประเมินความเสี่ยงในการเป็น โรคเบาหวาน มาตรวจกันเลย!!

โรคเบาหวาน เป็นโรคเรื้อรังในแต่ละปีคนไทยป่วยเป็นโรคเบาหวานมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งมักเกิดในช่วงอายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป โรคเบาหวานเกิดจากความผิดปกติของตับอ่อนที่มีการผลิตอินซูลินไม่เพียงพอ หรือมีเพียงพอแต่อินซูลินสามารถออกฤทธิ์ได้น้อยลงจึงทำให้ร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้ได้ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูง เพียงคุณตอบคำถามเหล่านี้ก็จะช่วยประเมินความเสี่ยงในการเป็นโรคเบาหวานได้ ซึ่งมีดังต่อไปนี้ ค่าคะแนนปัจจัยเสี่ยงของการเป็นโรคเบาหวาน 1. เพศ ผู้หญิง 0 คะแนน…

6 วิธีป้องกันโรคเบาหวาน แบบง่ายๆ ด้วยตนเอง รู้ไว้ก่อนสายเกินไป!!

6 วิธีป้องกันโรคเบาหวาน แบบง่ายๆ ด้วยตนเอง รู้ไว้ก่อนสายเกินไป!!

โรคเบาหวานเป็นโรคที่มีผู้ป่วยเพิ่มมาขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งบางคนก็อาจจะยังไม่ทราบว่าตนเองก็เป็นโรคเบาหวาน และนี่คือ วิธีป้องกันโรคเบาหวาน ได้ด้วยตัวเองดังต่อไปนี้ 1.รับประทานผักและผลไม้ ควรรับประทานผักและผลไม้ที่มีกากใยสูงเพราะกากใยอาหารจะช่วยให้น้ำตาลดูดซึมได้น้อยลง อีกทั้งควรหลีกเลี่ยงผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง อาหารรสหวาน รสมัน เค็มจัด ซึ่งปริมาณน้ำตาลที่ร่างกายต้องการในแต่ละวันผู้หญิงไม่ควรเกิน 6 ช้อนชาต่อวัน และผู้ชายไม่เกิน 9…

อาหารและเครื่องดื่มสําหรับผู้ป่วย เบาหวาน ควรรับประทานอย่างไร?

อาหารและเครื่องดื่มสําหรับผู้ป่วย เบาหวาน ควรรับประทานอย่างไร?

อาหารมีความสำคัญอย่างยิ่งในการรักษาผู้ป่วย เบาหวาน ดังนั้นการทานอาหารในปริมาณที่เหมาะสมจะช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ซึ่งอาหารที่รับประทานเป็นประจำกลับมีผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นได้ เช่น ข้าว แป้ง ไข่ นม ผัก และผลไม้ แล้วอาหารอะไรบ้างที่ผู้ป่วย เบาหวานสามารถทานได้โดยที่ไม่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น อาหารประเภทแป้ง ผู้ป่วยโรคเบาหวานต้องคำนึงถึงปริมาณอาหารประเภทแป้ง…

20 ผลไม้ที่คนเป็น โรคเบาหวาน ห้ามกิน มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง

20 ผลไม้ที่คนเป็น โรคเบาหวาน ห้ามกิน มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง

โรคเบาหวาน เกิดจากความผิดปกติของตับอ่อนที่มีการผลิตอินซูลินไม่เพียงพอ หรือมีเพียงพอแต่อินซูลินสามารถออกฤทธิ์ได้น้อยลงจึงทำให้ร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้ได้ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงนั่นเอง สิ่งสำคัญที่สุดของโรคเบาหวานคือการควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันให้อยู่ในระดับปกติ ดังนั้นจึงต้องระวังเรื่องอาหารมากที่สุด เพราะหากรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูงมากเกินไปก็จะทำให้เกิดความเสี่ยงภาวะน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งอาจทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนได้ เช่น ภาวะการเสียการรู้สติจากน้ำตาลสูงในเลือด หลอดเลือดแดงแข็ง ภาวะหมดสติจากน้ำตาลต่ำหรือสูง ผลไม้แม้จะมีใยอาหารมากแต่ผลไม้บางชนิดก็มีน้ำตาลสูง ซึ่งน้ำตาลในผลไม้มีอยู่ 3 ชนิดก็คือ…

X